80 ผู้นำเปิด 5 โจทย์ใหญ่เศรษฐกิจไทย จี้ปลดล็อกคอร์รัปชัน-ปั้นเครื่องยนต์ใหม่

ภาคผู้บริหารธุรกิจและผู้กำหนดนโยบายยังมองเศรษฐกิจไทยปี 2570 อย่างระมัดระวัง ผลสำรวจความคิดเห็น “Go Thailand 2027” ที่ฐานเศรษฐกิจจัดทำระหว่างวันที่ 21 ตุลาคม – 7 พฤศจิกายน 2569 จากผู้ตอบแบบสอบถาม 80 ราย ซึ่งเกือบ 7 ใน 10 เป็นผู้บริหารสูงสุด เจ้าของกิจการ และผู้บริหารระดับสูง พบว่า 65.0% คาดว่าเศรษฐกิจไทย (GDP) ปีหน้าจะขยายตัวไม่เกิน 2% หรือถึงขั้นหดตัว และมีเพียง 1 รายเท่านั้นที่มองว่าจะเติบโตเกิน 3%

ขณะเดียวกัน ผู้ตอบให้คะแนนผลการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของรัฐบาลในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมาเฉลี่ยเพียง 4.1 คะแนนจากเต็ม 10 และส่วนใหญ่ไม่เชื่อว่าเป้าหมายใหญ่ของรัฐบาล ทั้งการก้าวสู่ประเทศรายได้สูงภายใน 12 ปี และการติด 20 อันดับแรกด้านขีดความสามารถในการแข่งขันภายในปี 2573 จะเป็นจริงได้ โดยชี้ว่า “การคอร์รัปชัน” คืออุปสรรคอันดับหนึ่งที่ทำให้ไทยติดกับดักประเทศรายได้ปานกลาง

ผลสำรวจครั้งนี้สะท้อนโจทย์ที่ไทยยังแก้ไม่ตกมากว่า 3 ทศวรรษ คือการก้าวข้าม “กับดักประเทศรายได้ปานกลาง” เศรษฐกิจไทยขยายตัวเฉลี่ยเพียง 2–3% ต่อปี ต่ำกว่าศักยภาพ ขณะที่ผลิตภาพแรงงาน การลงทุนภาคเอกชน และการวิจัยและพัฒนา ยังเติบโตไม่พอจะยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน ท่ามกลางแรงกดดันจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ ห่วงโซ่อุปทานโลกที่เปลี่ยนไป การปฏิวัติ AI และการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียว ซึ่งกดดันประเทศที่พึ่งพาการส่งออกและการท่องเที่ยวอย่างไทยโดยตรง

ด้านรัฐบาลภายใต้การนำของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ตั้งเป้าผลักดันไทยสู่ประเทศรายได้สูงภายใน 12 ปี ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันให้ติด 20 อันดับแรกของโลกภายในปี 2573 และให้เศรษฐกิจเติบโตมากกว่า 3% ต่อปี ผ่านการปฏิรูปเชิงโครงสร้าง การดึงดูดการลงทุนใหม่ การพัฒนาทุนมนุษย์ และการเร่งใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและ AI แต่ผลสำรวจชี้ว่าผู้ตอบส่วนใหญ่ยังเห็นช่องว่างระหว่างเป้าหมายกับความเป็นจริง

ฐานเศรษฐกิจจะนำผลสำรวจนี้เสนอในงาน Dinner Talk “Go Thailand 2027: New Growth Engines” วันพุธที่ 11 พฤศจิกายน 2569 เวลา 17.00–21.00 น. ณ พารากอน ฮอลล์ สยามพารากอน เวทีแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน นักลงทุน และผู้ประกอบการ เพื่อร่วมกำหนดทิศทางเศรษฐกิจไทยในระยะต่อไป ทั้งยุทธศาสตร์สู่ประเทศรายได้สูง การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และทักษะแรงงาน และการปรับตัวรับ AI ดิจิทัล และนวัตกรรม

หนี้ครัวเรือนกดทับ เศรษฐกิจปี 70 โตต่ำ

เมื่อแยกรายละเอียด กลุ่มใหญ่ที่สุด 42.5% คาดว่า GDP ปี 2570 จะขยายตัว 1.1–2.0% รองลงมา 33.8% คาดว่าจะโต 2.1–3.0% อีก 12.5% มองว่าจะโตเพียง 0–1.0% และ 10.0% หรือ 8 ราย ประเมินว่าเศรษฐกิจจะหดตัว

ความเสี่ยงที่ผู้ตอบกังวลมากที่สุด (เลือก 3 ข้อ) ได้แก่ หนี้ครัวเรือนและกำลังซื้อในประเทศที่อ่อนแอ สูงถึง 83.8% ทิ้งห่างอันดับสอง ความไม่แน่นอนทางการเมืองและความต่อเนื่องของนโยบาย 45.0% ตามด้วยราคาพลังงานและค่าไฟฟ้า 38.8% ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ 33.8% และสินค้านำเข้าราคาถูกจากจีน 27.5%
สะท้อนว่าแรงกดดันหลักต่อเศรษฐกิจไทยปีหน้ามาจาก “ภายในประเทศ” มากกว่าปัจจัยภายนอก ส่วนความเชื่อมั่นต่ออนาคตเศรษฐกิจไทยใน 3 ปีข้างหน้าอยู่ที่เฉลี่ย 4.6 คะแนนจากเต็ม 10 โดย 41.3% ให้คะแนนต่ำกว่า 5 และมีเพียง 20.0% ที่ให้ตั้งแต่ 7 คะแนนขึ้นไป

ผลงานรัฐบาล 4.1 คะแนน ไม่เชื่อเป้า “รายได้สูงใน 12 ปี”

คะแนนประเมินผลงานเศรษฐกิจรัฐบาลรอบ 12 เดือนเฉลี่ย 4.1 จาก 10 คะแนน โดย 55.0% ให้คะแนนต่ำกว่า 5 และมีเพียง 16.3% ที่ให้ตั้งแต่ 7 คะแนนขึ้นไป ที่น่าสังเกตคือ เมื่อเทียบ 3 กลุ่มหลักของผู้ตอบ กลุ่มข้าราชการ หน่วยงานรัฐ และรัฐวิสาหกิจ ให้คะแนนผลงานรัฐบาลต่ำที่สุดที่ 3.9 คะแนน และมีความเชื่อมั่นต่ออนาคตเศรษฐกิจต่ำที่สุดเช่นกันที่ 4.2 คะแนน ขณะที่กลุ่มนักธุรกิจและผู้ประกอบการให้คะแนนผลงาน 4.0 และความเชื่อมั่น 5.0 คะแนน

เมื่อถามถึงความเป็นไปได้ของเป้าหมายเศรษฐกิจที่รัฐบาลประกาศ พบว่า 

• ก้าวสู่ประเทศรายได้สูงภายใน 12 ปี : 53.8% มองว่า “เป็นไปได้น้อย” หรือ “เป็นไปไม่ได้” มีเพียง 18.8% ที่เห็นว่าเป็นไปได้
• ขีดความสามารถในการแข่งขันติด 20 อันดับแรกของโลกภายในปี 2573 : 61.3% มองว่าเป็นไปได้น้อยหรือเป็นไปไม่ได้ เห็นว่าเป็นไปได้เพียง 13.8%
• เศรษฐกิจเติบโตเกิน 3% ต่อปีอย่างต่อเนื่อง : 48.8% มองว่าเป็นไปได้น้อยหรือเป็นไปไม่ได้ เห็นว่าเป็นไปได้ 21.3%

“คอร์รัปชัน” อุปสรรคเบอร์หนึ่งของกับดักรายได้ปานกลาง

เมื่อให้จัดอันดับ 3 อุปสรรคสำคัญที่ทำให้ไทยติดกับดักประเทศรายได้ปานกลาง ผู้ตอบ 45.0% ยกให้ “การคอร์รัปชัน” เป็นอันดับ 1 และเมื่อถ่วงน้ำหนักคะแนนทั้ง 3 อันดับ การคอร์รัปชันยังได้คะแนนรวมสูงสุดอย่างชัดเจน ตามด้วยคุณภาพการศึกษาและทักษะแรงงาน กฎระเบียบที่ล้าสมัยและระบบราชการ และความไม่ต่อเนื่องของนโยบายและความไม่แน่นอนทางการเมือง

สอดคล้องกับคำถามว่าการปฏิรูปเชิงโครงสร้างใดควรเร่งดำเนินการที่สุด ซึ่ง 2 อันดับแรกได้คะแนนเท่ากันที่ 56.3% ได้แก่ การป้องกันและปราบปรามการทุจริต และการลดและยกเลิกกฎระเบียบที่ล้าสมัย (Regulatory Guillotine) รองลงมาคือ การปฏิรูประบบราชการและการให้บริการดิจิทัล และการแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนและหนี้ SME เท่ากันที่ 36.3% ตามด้วยการยกระดับ SME และเศรษฐกิจฐานราก 32.5% และการปฏิรูปการศึกษา 31.3%

ข้อเสนอการปฏิรูปที่ต้องเร่ง

เครื่องยนต์ใหม่ Wellness–อาหารแห่งอนาคต–ท่องเที่ยวคุณภาพสูง

อุตสาหกรรมที่ผู้ตอบมองว่าจะเป็นเครื่องยนต์การเติบโตใหม่ของไทยใน 5 ปีข้างหน้า อันดับหนึ่งคือ การแพทย์ สุขภาพ และ Wellness 76.3% ตามด้วยอาหารแห่งอนาคตและเกษตรเทคโนโลยี 55.0% และการท่องเที่ยวคุณภาพสูง 47.5% ขณะที่ AI ซอฟต์แวร์และบริการดิจิทัลอยู่ที่ 30.0% อุตสาหกรรมสร้างสรรค์และ Soft Power 20.0%

ที่น่าสนใจคือ อุตสาหกรรมเป้าหมายที่ภาครัฐเร่งดึงการลงทุนในช่วงที่ผ่านมา ได้รับเสียงค่อนข้างน้อย ทั้งดาต้าเซ็นเตอร์และคลาวด์ 18.8% พลังงานสะอาดและเทคโนโลยีสีเขียว 17.5% เซมิคอนดักเตอร์และแผงวงจรพิมพ์ (PCB) 13.8% และยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และชิ้นส่วน 12.5% สะท้อนว่าภาคธุรกิจยังมองว่าจุดแข็งที่ต่อยอดได้จริงของไทยอยู่ที่ภาคบริการและอาหาร

เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่

ด้านแผนการลงทุนปี 2570 เทียบกับปี 2569 ผู้ตอบ 45.0% ระบุว่าจะเพิ่มการลงทุน 23.8% คงเดิม ขณะที่อีก 31.3% จะลดหรือชะลอ/ระงับการลงทุน

ดาต้าเซ็นเตอร์มีศักยภาพ แต่คุ้มค่าหรือไม่ยังเป็นคำถาม

ผู้ตอบให้คะแนนศักยภาพของไทยในการเป็นศูนย์กลางดาต้าเซ็นเตอร์ของอาเซียนเฉลี่ย 6.3 จาก 10 คะแนน แต่เมื่อถามถึงอุปสรรค อันดับหนึ่งกลับเป็นข้อกังขาเชิงนโยบาย คือ “ประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยยังไม่ชัด เพราะใช้แรงงานน้อยแต่ใช้ไฟและน้ำมาก” สูงถึง 66.3% ตามด้วยกฎหมายคุ้มครองข้อมูลและการส่งข้อมูลข้ามพรมแดน 52.5% การขาดแคลนบุคลากรด้านเทคนิค 42.5% และไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนไม่เพียงพอ 35.0%

หนุนรื้อสัญญาค่าไฟ เปิด Direct PPA

ในประเด็นพลังงาน ผู้ตอบ 85.0% เห็นด้วยหรือเห็นด้วยอย่างยิ่งกับการทบทวนสัญญาและโครงสร้างค่าไฟฟ้าเพื่อลดต้นทุน (เห็นด้วยอย่างยิ่ง 51.3%) 77.5% เห็นด้วยกับการเปิดให้ซื้อขายไฟฟ้าสีเขียวโดยตรง (Direct PPA) และเปิดให้เอกชนใช้ระบบสายส่ง (Third Party Access) และ 72.5% เห็นด้วยกับการเร่งภาษีคาร์บอนและตลาดคาร์บอนเพื่อรับมือมาตรการของคู่ค้า เช่น CBAM ของสหภาพยุโรป

ส่วนการศึกษาและพัฒนาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ได้รับเสียงสนับสนุน 65.0% แต่เป็นประเด็นที่เห็นต่างมากที่สุด โดยมีผู้ไม่เห็นด้วย 12.5%

ขณะเดียวกัน 78.8% มองว่าไฟฟ้าสีเขียวเป็น “ปัจจัยสำคัญ แต่ไม่ชี้ขาด” ต่อการตัดสินใจลงทุนในไทยของนักลงทุนต่างชาติ มีเพียง 6.3% ที่มองว่าเป็นเงื่อนไขชี้ขาด

แรงงานยังไม่พร้อม AI เริ่มเปลี่ยนรูปงาน

ผู้ตอบประเมินความพร้อมของแรงงานไทยในการรองรับอุตสาหกรรมแห่งอนาคตเฉลี่ยเพียง 2.7 จาก 5 คะแนน โดย 42.5% ให้ 1–2 คะแนน และมีเพียง 12.5% ที่ให้ 4–5 คะแนน ทักษะที่ขาดแคลนมากที่สุด ได้แก่ ทักษะดิจิทัลและการใช้ AI 57.5% วิศวกรรมและเทคนิคเฉพาะทาง เช่น เซมิคอนดักเตอร์และ EV 52.5% และการคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหา 52.5%

ด้านการใช้ AI ในองค์กร 66.3% ใช้ในบางกระบวนการ 17.5% อยู่ระหว่างทดลองใช้ และ 11.3% ใช้เป็นส่วนสำคัญทั่วทั้งองค์กร เมื่อถามถึงผลต่อการจ้างงานใน 3 ปีข้างหน้า 47.5% คาดว่าจำนวนคนเท่าเดิมแต่ลักษณะงานเปลี่ยนไป ขณะที่อีก 46.3% คาดว่าการจ้างงานจะลดลง ในจำนวนนี้ 18.8% คาดว่าจะลดลงมากกว่า 10% มีเพียง 5.0% ที่คาดว่าจะจ้างงานเพิ่มขึ้น

แรงงาน และ AI

ภาษีสหรัฐฯ–สินค้าจีนเป็นลบ ย้ายฐานผลิต–FTA เป็นโอกาส

สำหรับปัจจัยภายนอกในปี 2570 ผู้ตอบ 73.8% มองว่าสินค้านำเข้าราคาถูกจากจีนจะส่งผลลบต่อเศรษฐกิจไทย (ในจำนวนนี้ 23.8% มองว่าลบมาก) และ 66.3% มองว่านโยบายการค้าและภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ จะเป็นผลลบ ในทางกลับกัน 67.5% มองว่าความตกลงการค้าเสรี (FTA) ฉบับใหม่ของไทยจะเป็นผลบวก และ 58.8% เห็นว่าการย้ายฐานการผลิตจากความขัดแย้งสหรัฐฯ–จีนจะเป็นโอกาสของไทย

ปัจจัยภายนอกปี 70