ไทยจุด CCUS อุตสาหกรรมคาร์บอน เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ 1 ล้านล้าน

กรอบทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมดักจับ ใช้ประโยชน์ และกักเก็บคาร์บอน (CCUS) หรือ Thailand CCUS Industrialization Master Plan คาดการณ์ภายใน 25 ปี (ปี 2025–2050) สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจรวมกว่า 1 ล้านล้านบาท สนับสนุนการจ้างงานสะสมกว่า 5 แสนตำแหน่ง

“CCUS ไม่ใช่เพียงเทคโนโลยีลดคาร์บอน แต่เป็นโอกาสในการสร้างอุตสาหกรรมใหม่ พัฒนาคนไทย และต่อยอดความเข้มแข็งของเศรษฐกิจประเทศ” ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าว

เป้าหมายดักจับ 60 ล้านตันต่อปีจาก 4 พื้นที่

รศ.ดร.เริงชัย ตันสุชาติ อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นำเสนอ Master Plan หรือ “ร่างแผนแม่บท” ดังกล่าว ที่จัดทำโดยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่และ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับภาคีเครือข่ายพันธมิตรด้านการดักจับ ใช้ประโยชน์ และกักเก็บคาร์บอน แห่งประเทศไทย (Thailand CCUS Alliance: TCCA)

โดยระบุว่าโจทย์ของการศึกษาคือ หากมีการลงทุนใน CCUS จะก่อให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจและการจ้างงานเป็นมูลค่าและจำนวนตำแหน่งงานเท่าใด

กรอบการศึกษาตั้งเป้าดักจับคาร์บอนเพื่อมุ่งสู่เน็ตซีโร่ปี 2050 จาก 4 คลัสเตอร์ รวม 60 ล้านตันต่อปี 

ผลคำนวณพบว่า การจะลดคาร์บอนไดออกไซด์ได้ตามเป้า 60 ล้านตันต่อปี ต้องใช้เงินทุนรวม 1.09 ล้านล้านบาท ซึ่งเป็นเงินลงทุนรวมค่าดำเนินการตลอด 25 ปี ก่อมูลค่าเพิ่มสูงสุด 1.06 ล้านล้านบาท และสร้างงาน 5.85 แสนตำแหน่ง แต่หากพึ่งพาวัตถุดิบนำเข้า ตัวเลขจะลดลงมาก

ร่างแผนฯ มุ่งไปที่ 5 อุตสาหกรรมเป้าหมาย ได้แก่ โรงไฟฟ้า ปูนซีเมนต์ ปิโตรเคมี โรงแยกก๊าซ และก๊าซธรรมชาติ โดยจัดแบ่งเป็นกิจกรรมในห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ดักจับ ขนส่ง ไปจนถึงกักเก็บ ได้เป็น 4 คลัสเตอร์ ดังนี้

• ภาคเหนือ เป้าหมาย 15 ล้านตันต่อปี ดักจับจากโรงไฟฟ้าแม่เมาะ โรงไฟฟ้าอื่น รวมถึงโรงไฟฟ้าชีวมวล ขนส่งผ่านท่อบนบก ระยะทาง 100 กิโลเมตร ไปกักเก็บที่แหล่งลำปาง
• สระบุรี เป้าหมาย 14 ล้านตันต่อปี ดักจับจากอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ ขนส่งทางท่อบนบก 100 กิโลเมตร ไปกักเก็บที่แอ่งโคราช
• อีอีซี เป้าหมาย 30 ล้านตันต่อปี ดักจับจากอุตสาหกรรมไฟฟ้า ปิโตรเคมี และโรงแยกก๊าซ ขนส่งทางบกราว 200 กิโลเมตร และใต้ทะเลอีก 200 กิโลเมตร กักเก็บที่อ่าวไทยตอนบน
• อ่าวไทย เป้าหมาย 1 ล้านตันต่อปี ดักจับจากแหล่งก๊าซ รวมถึงแหล่งอาทิตย์ ขนส่งผ่านท่อที่มีอยู่แล้ว และกักเก็บในแหล่งปิโตรเลียมเดิม
• 

กรอบทิศทางอนาคต CCUS

ร่างแผนฯ ที่ตกลงร่วมกันต้องกำหนดหมุดหมายของแต่ละระยะ ระยะแรกตั้งแต่ปัจจุบันถึงปี 2030 ต้องมีแผนที่แหล่งกักเก็บคาร์บอนแห่งชาติ (National Storage Atlas) ที่เปิดเป็นโอเพนดาต้าและแบ่งปันได้ ซึ่งปัจจุบันยังไม่มี และจำเป็นต้องผลักดันให้เกิด

นอกจากนี้ต้องมีโครงการนำร่อง กฎหมายที่เอื้อให้นำร่องได้ และการหารือมาตรการทางการเงิน ทั้งหมดนี้ต้องเกิดภายในปี 2030

ระยะที่ 2 ปี 2031-2040 หมุดหมายคือผลักดัน 4 คลัสเตอร์ให้เกิดโครงการจริง โดยใช้กฎหมายและกลไกสนับสนุน

ระยะที่ 3 ตั้งแต่ปี 2041 เป็นต้นไป จะยกระดับเป็นอุตสาหกรรมที่ชัดเจนขึ้น ปล่อยให้ตลาดขับเคลื่อน (market-led) บทบาทสนับสนุนของภาครัฐจะลดลง

“โครงการในคลัสเตอร์จะเกิดตั้งแต่ระยะที่ 2 เป็นต้นไป บางโครงการอาจไม่เกิด แต่บางโครงการคณะรัฐมนตรีอนุมัติแล้ว และบางโครงการจะเกิดแน่นอน เช่น โครงการดักจับและกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CCS) ที่แหล่งอาทิตย์ ในอ่าวไทยของ ปตท.สผ. เป็นโครงการนำร่อง CCS แห่งแรกของประเทศไทย”