• Wed. Nov 18th, 2026

เศรษฐกิจไทยในบริบทเศรษฐกิจโลกที่กำลังเปราะบางและแนวทางการแก้ไขปัญหา

เศรษฐกิจไทยในบริบทเศรษฐกิจโลกที่กำลังเปราะบางและแนวทางการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจไทยในบริบทเศรษฐกิจโลกที่กำลังเปราะบางและแนวทางการแก้ไขปัญหา

สัญญาณคำเตือนจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ(IMF) และกลุ่มธนาคารโลกระหว่างการประชุมประจำปีที่กรุงเทพฯ ในเดือนต.ค.ที่ผ่านมานี้ นับว่าค่อนข้างจะชัดเจนและรุนแรงในแง่ที่ว่า ความเปราะบางของเศรษฐกิจจะครอบคลุมทั้งโลกที่พัฒนาแล้วและโลกที่เป็น global south คือประเทศกำลังพัฒนาที่เหลือทั้งหมด กองทุนฯเตือนถึงความเสี่ยงที่ได้รับการตอกย้ำแล้วหลายครั้งจากเรื่อง 1. ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และการแบ่งขั้วทางเศรษฐกิจ 2. การขาดวินัยการคลังและต้นทุนการเงินที่สูงขึ้น 3. การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจาก AI และ 4. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ทวีความรุนแรงยิ่งขึ้นทุกปีในทุกส่วนของโลก

 ธนาคารโลกให้ข้อเสนอแนะตรงๆ ต่อไทยที่ต้อง ‘ยกระดับศักยภาพ’ เพื่อให้ไทยหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลาง ซึ่งผมอยากจะเข้าใจว่าเป็นการ ‘ยกระดับผลงานทางเศรษฐกิจ’ ของไทยให้เป็นไปตามศักยภาพที่เรามีอยู่แล้วมากกว่า เช่น ศักยภาพของไทยน่าจะให้ผลการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจตามปกติได้สูงประมาณ 3-5% ได้แทนที่จะเฉลี่ยอยู่ที่ 2% 

ธนาคารโลกยังขอให้ไทยปรับรูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจที่เคยสร้างความสำเร็จตลอดช่วง 35 ปีที่ผ่านมา (นับตั้งแต่ปี 2534 เมื่อไทยเป็นเจ้าภาพการประชุม IMF-WB ครั้งแรก) ครั้งนี้ธนาคารโลกใช้คำว่าเป็น ‘คำเชิญชวน’ ให้เรานำข้อคิดไปพิจารณาร่วมกันระหว่างฝ่ายรัฐบาลและเอกชน เพื่อทำให้เกิดการปฏิรูปที่จริงจังและจับต้องได้ 

เรื่องที่กลุ่มธนาคารโลกเน้นมากน่าจะเป็นเรื่องของคุณภาพทักษะแรงงานและการกระจายศูนย์กลางความเจริญออกจากกรุงเทพมหานคร ซึ่งก็เป็นแนวทางที่ไม่แปลกใหม่ต่อวิสัยทัศน์ที่ประเทศไทยเคยมีอยู่แล้วที่ปรากฏในแผนยุทธศาสตร์ชาติและแผนพัฒนาทุก 5 ปี

สิ่งสำคัญคือรายละเอียดข้อชักชวนของธนาคารโลกที่ให้ไทยพิจารณา 5 อุตสาหกรรมแห่งอนาคตเพื่อสร้างงานที่มีคุณภาพ โดยรวมถึง 1. อุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง ยานยนต์ไฟฟ้า 2. บริการในระบบดิจิทัลเพื่อสร้างสตาร์ทอัพและพัฒนานวัตกรรม 3. การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนแทนการเน้นปริมาณนักท่องเที่ยว 4. ธุรกิจเกษตรและอาหารเพื่อเพิ่มคุณภาพสินค้าและยกระดับผลิตภาพการเกษตร และ 5. อุตสาหกรรมสร้างสรรค์และการสร้างรายได้จากการมีทรัพย์สินทางปัญญา 

“ซึ่งทั้งหมดนี้มีข้อสังเกตที่น่าสนใจคือเป็นข้อเสนอแนะชักชวนที่เกือบจะเหมือนกับข้อเสนออุตสาหกรรมเทคใหม่ของไทยที่มีมากว่า 10 ปีแล้ว”

 ที่ทำขึ้นเพื่อกระตุ้นการลงทุนในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก(EEC) กลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมายนี้มี 10 สาขา ที่รวมถึงเรื่องของอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ เกษตรและเทคโนโลยีชีวภาพ อุตสาหกรรมการแพทย์ครบวงจร อุตสาหกรรมดิจิทัล หุ่นยนต์ การบิน และโลจิสติกส์

      ปัญหาสำหรับไทยคือไม่ใช่ว่าเราจะไม่มีวิสัยทัศน์เช่นเดียวกันกับที่ธนาคารโลกเสนอมา แต่คำถามที่ต้องการคำตอบคือการสร้างศักยภาพใหม่ให้เศรษฐกิจไทยผ่านอุตสาหกรรมเทคใหม่ 10 สาขานี้ได้คืบหน้าไปถึงไหนแล้ว และหากว่าไปได้ไกลแล้วทำไมธนาคารโลกยังติดใจที่จะเสนอย้ำในอุตสาหกรรมใหม่ทั้งหมดนี้อีก เท่าที่ทราบในขณะนี้ก็คือสำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก(สกพอ.) ได้มีการรวมกลุ่มอุตสาหกรรมเหล่านี้ใหม่เป็น 5 คลัสเตอร์ คือ การแพทย์ ดิจิตัล ยานยนต์สมัยใหม่ อุตสาหกรรม BCG และบริการ ถ้าพิจารณาจากตัวเลขการลงทุนอย่างมหาศาลใน data centres กว่า 160 แห่ง ทั้งที่เริ่มสร้างแล้วและที่ได้รับการอนุมัติแล้ว จะเห็นได้ว่าคลัสเตอร์ดิจิทัลจะเป็นตัวผลักดันที่สำคัญต่อเศรษฐกิจไทยอย่างแน่นอนที่สุด

   ทั้งหมดนี้ก็สอดคล้องกับข้อสังเกตฯและข้อเสนอของกองทุนฯ ที่เน้นความเปราะบางของเศรษฐกิจโลกจากมุมมองทางการเงินและการคลัง ข้อห่วงใยที่ประเทศต่างๆ ในโลกจะต้องแบกภาระหนี้สาธารณะเกิน 100% ของรายได้ประชาชาติในอีกไม่กี่ปีข้างหน้าจะสร้างภาระทางการเงินและการคลังให้กับเศรษฐกิจโลกยิ่งขึ้นเมื่อการใช้เงินรัฐจะมีราคาแพงขึ้นและการกระตุ้นเศรษฐกิจโดยมาตรการทางการคลังจะถึงทางตัน 

กองทุนฯแนะนำให้ไทยเลี่ยงการอุดหนุนราคาน้ำมันโดยทั่วไป ให้ใช้เครื่องมือทางดิจิทัลมากขึ้น และให้รักษาศักยภาพทางการคลัง (ธนาคารโลกเสนอให้ค่อยๆ ปรับภาษีมูลค่าเพิ่มเป็น10% ซึ่งเป็นอัตราพื้นฐานตามกฎหมาย) ส่วนในเรื่องการเงิน กองทุนฯ ยังเน้นช่องทางนโยบายการเงินที่ผ่อนคลายเนื่องจากอัตราเงินเฟ้อของไทยไม่สูงนัก และให้เร่งดำเนินการรวมกลุ่มทางการค้าในภูมิภาคเอเชีย รวมทั้งเน้นแนวทางที่ไทยเป็นผู้ส่งออกสำคัญของสินค้าที่เชื่อมโยงกับกระบวนการ AI แต่ในขณะเดียวกันทุกฝ่ายในที่ประชุมก็จะส่งสัญญาณเตือนกันถึงภาวะการขยายตัวที่รวดเร็วของการลงทุนใน AI โดยบริษัทเทคยักษ์ใหญ่ของโลกที่มีราคาหุ้นสูงขึ้นอย่างน่าเป็นห่วง พร้อมกับยังมีผู้นำทาง AI หลายคนที่ออกมาเตือนกันว่าการพัฒนา AI ที่เร็วและไกลเกินไปอาจจะไม่ช่วยทำให้ชีวิตมนุษย์ดีขึ้นมาอย่างจริงจังก็ได้ นอกจากนี้ผลของ AI ต่อผลิตภาพของธุรกิจอุตสาหกรรมก็ยังไม่ได้ถูกพิสูจน์ว่าเป็นไปได้อย่างจริงจังเสมอไป

      ที่ประชุมยังได้ฟังศาสตราจารย์ Arthur B. Laffer (ผู้เคยเสนอความคิดของ Laffer Curve ที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างอัตราภาษีกับรายได้ของรัฐ) ซึ่งได้มากล่าวเน้นความคิดของเขาทางด้าน supply-side economics ที่มีมาตรการเป็นไปในแนวทางเดียวกันกับของกองทุนฯและธนาคารโลกที่ได้กล่าวไปแล้ว โดยเฉพาะเน้นในเรื่องการควบคุมรายจ่ายของรัฐ ระบบภาษีที่เรียบง่าย และการมีกฎระเบียบที่ไม่เป็นภาระต่อธุรกิจมากจนเกินความจำเป็น ภาวะเศรษฐกิจของโลกที่เปราะบางเช่นที่แก้ไขกันอยู่นี้ สรุปรวมแล้วจะเน้นการเพิ่มสมรรถภาพการผลิตและทักษะแรงงานผ่านมาตรการทางด้านอุปทานมากกว่าการเร่งการใช้จ่ายเพื่อเร่งอุปสงค์ มีคำถามที่เกิดขึ้นในกลุ่มเศรษฐศาสตร์กันทั่วโลกขณะนี้ว่า ระบบการบริหารอุปสงค์แบบ Keynesianism สูญหายตายจากไปแล้วหรือไม่ เพราะทุกฝ่ายดูจะเน้นให้หลีกเลี่ยงการอุดหนุนแบบวงกว้างและให้ทุ่มเททางด้านเทคโนโลยี ซึ่งก็ยังมีความไม่แน่นอนอยู่อีกเหมือนกันว่าฟองสบู่ของกลุ่มเทคจะแตกออกเมื่อไหร่

         สืบเนื่องว่าปีนี้จะมีการแสดงละครเวทีเกี่ยวกับชีวประวัติของ Keynes ที่ลอนดอนโดยมีชื่อเรื่อง The Standard of Living ซึ่งหลายฝ่ายก็เห็นพ้องกันว่าแบบอย่างของนักเศรษฐศาสตร์นักคิดอย่าง Keynes น่าจะเป็นตัวอย่างที่ดีสำหรับโลกปัจจุบัน ในโลกหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เขาถามคำถามที่ถูกต้องว่า เราจะทำอย่างไรที่จะให้ผู้คนมีชีวิตที่ดีขึ้น ข้อแนะนำของเขานำไปสู่การใช้นโยบายการคลังที่สนับสนุนอุปสงค์ในภาวะเศรษฐกิจโลกที่ตกต่ำยิ่งหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และนำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจโลกที่ฟื้นตัวและก้าวหน้าไปด้วยดีอีกหลายทศวรรษต่อมา บทเรียนจากปรากฏการณ์แนวคิดของ Keynes คือการผันแปรของนโยบายเศรษฐกิจที่ต้องตอบสนองต่อสถานการณ์เศรษฐกิจในขณะนั้น บางช่วงอาจจะเป็นเป็นการกระตุ้นอุปสงค์รวมเช่นช่วงหลังสงครามหรือท่ามกลางการระบาดของโรคระบาดรุนแรง และในช่วงปัจจุบันที่จะมีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างมาสู่เศรษฐกิจดิจิตัลจึงหันมาใช้นโยบายการเสริมสร้างอุปทานและการลงทุนในอุตสาหกรรมเทครุ่นใหม่

แต่สิ่งที่เป็นปรัชญาพื้นฐานในทุกช่วงเวลาของการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานราก คือ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่ถือได้ว่าเป็น soft power ที่สำคัญที่สุดของไทย ณ เวลานี้ แม้ Georgieva ของ IMF ยังได้อัญเชิญพระบรมราโชวาทและพระราชดำรัสของในหลวงรัชกาลที่ 9 มากล่าวในสุนทรพจน์ปิดการประชุมที่กรุงเทพฯ “ประโยชน์และความงอกงามอันดีนั้นไม่ได้เกิดขึ้นโดยลำพัง หากต้องค่อยๆ ปลูกฝังสั่งสมและสร้างให้แข็งแรงขึ้น” ซึ่งมีนัยสำคัญต่อการแก้ไขภาวะเปราะบางของเศรษฐกิจโลกอย่างยั่งยืนที่ ต้องการความเพียร การร่วมมือของประชาคมโลก และดูแลแก้ไขความเหลื่อมล้ำที่ต้องยึดรากฐานของความพอเพียงในการดำเนินนโยบายเศรษฐกิจสังคมเป็นสรณะ

———————————-
News Source : https://www.google.com/url?rct=j&sa=t&url=https://www.bangkokbiznews.com/economics/1261366&ct=ga&cd=CAIyHGY3N2RkMGYwMjUwYTJhNjg6Y29tOnRoOlRIOlI&usg=AOvVaw1qnaZVDJjas0VU7ORIy3Ok