สถานการณ์ราคาสินค้าเกษตรที่ปรับตัวสูงขึ้นในช่วงปลายปี 2569 ทั้งข้าว มันสำปะหลัง อ้อย และยางพารา แม้จะเป็นสัญญาณบวกต่อเกษตรกร แต่เบื้องหลังราคาที่เพิ่มขึ้นกลับมีปัจจัยกดดันหลายด้าน โดยเฉพาะปริมาณผลผลิตที่ลดลง ปัญหาโรคระบาดในพืช และข้อจำกัดด้านการค้าชายแดนไทย-กัมพูชา ซึ่งส่งผลต่อห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมเกษตรและการแปรรูปของไทย
นายมนัสชัย จึงตระกูล รองผู้อำนวยการ ธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประเมินว่า การปิดด่านชายแดนไทย-กัมพูชาเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ราคามันสำปะหลังปรับตัวสูงขึ้น เนื่องจากที่ผ่านมาอุตสาหกรรมแปรรูปมันสำปะหลังของไทย พึ่งพาการนำเข้าหัวมันจากประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะกัมพูชาและลาว
ข้อมูลเฉลี่ยย้อนหลัง 10 ปี พบว่า ไทยมีความต้องการใช้หัวมันสำปะหลัง รวมทุกผลิตภัณฑ์ประมาณ 37 ล้านตันต่อปี แบ่งเป็นผลผลิตภายในประเทศประมาณ 27-28 ล้านตัน และนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านประมาณ 10 ล้านตัน ในจำนวนนี้เป็นการนำเข้าจากกัมพูชาประมาณ 3-4 ล้านตันต่อปี หรือคิดเป็นประมาณ 10% ของปริมาณหัวมันที่ใช้ทั้งหมด
อย่างไรก็ตาม การปิดด่านชายแดนไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่ทำให้ราคามันสำปะหลังสูงขึ้น แต่ยังมีปัญหาโรคใบด่างมันสำปะหลังระบาดในประเทศ ส่งผลให้ผลผลิตต่อไร่ลดลงอย่างมาก แม้เกษตรกรยังสามารถเพาะปลูกได้ แต่หัวมันที่ได้มีปริมาณลดลง ทำให้ผลผลิตภายในประเทศปีนี้คาดว่าจะเหลือเพียงประมาณ 28 ล้านตัน หายไปประมาณ 9-10 ล้านตันจากปริมาณที่เคยมี
เมื่อวัตถุดิบลดลง ขณะที่ความต้องการจากโรงงานแปรรูปและตลาดต่างประเทศยังมีต่อเนื่อง โดยเฉพาะจีนที่ยังนำเข้าผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังและแป้งมัน ทำให้ผู้ประกอบการต้องแข่งขันกันรับซื้อวัตถุดิบ ส่งผลให้ราคาหัวมันสำปะหลังปรับตัวสูงขึ้น และอาจเป็นระดับสูงที่สุดในรอบ 10 ปี ขณะที่ปริมาณผลผลิตในประเทศมีแนวโน้มต่ำที่สุดในรอบทศวรรษ
ไทยเสียส่วนแบ่งตลาดมันเส้นในจีน เวียดนามแซงขึ้นอันดับหนึ่ง
แม้ราคามันสำปะหลังจะปรับตัวสูงขึ้น แต่สิ่งที่น่ากังวลคือความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทยในตลาดโลก โดยเฉพาะตลาดจีน ซึ่งเป็นตลาดส่งออกสำคัญของมันสำปะหลังไทย
ข้อมูลล่าสุดพบว่า ส่วนแบ่งตลาดมันเส้นไทยในจีน ซึ่งเดิมมีสัดส่วนประมาณ 80% ลดลงเหลือเพียงประมาณ 40% ขณะที่เวียดนามมีส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้นเป็นกว่า 40% และแซงหน้าไทยขึ้นมาเป็นคู่แข่งสำคัญ
ส่วนหนึ่งเป็นผลจากข้อจำกัดในการส่งออกวัตถุดิบจากกัมพูชามายังไทย ทำให้วัตถุดิบบางส่วนเปลี่ยนเส้นทางไปยังเวียดนาม ประกอบกับเวียดนามมีการพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูปให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า แม้การปิดด่านจะเป็นปัจจัยที่กระทบต่อการจัดหาวัตถุดิบของไทย แต่ความสามารถในการแข่งขันไม่ได้ขึ้นอยู่กับปัจจัยชายแดนเพียงอย่างเดียว หากยังเกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพการผลิต และการพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศคู่แข่งด้วย
อย่างไรก็ตาม ไทยยังมีจุดแข็งในกลุ่มผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง โดยเฉพาะแป้งมันสำปะหลังดัดแปร ซึ่งยังครองส่วนแบ่งตลาดจีนประมาณ 40% และอยู่ในอันดับหนึ่ง สะท้อนว่าตลาดยังมีความต้องการผลิตภัณฑ์แปรรูปที่มีคุณภาพและได้รับความเชื่อถือ
เกษตรไทยต้องปรับจากแข่งขันด้านราคา สู่การเพิ่มมูลค่าสินค้า
ธนาคารแห่งประเทศไทยมองว่า การปรับโครงสร้างการผลิตและเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร เป็นแนวทางสำคัญในการรักษาความสามารถในการแข่งขันของไทย เพราะการจำหน่ายสินค้าเกษตรทั่วไปที่มีความแตกต่างด้านคุณภาพไม่มากนัก ทำให้ผู้ผลิตมีอำนาจกำหนดราคาค่อนข้างจำกัด
สำหรับมันสำปะหลัง การพัฒนาผลิตภัณฑ์แป้งมันดัดแปรและผลิตภัณฑ์แปรรูปที่มีมูลค่าสูง จะช่วยเพิ่มโอกาสในการแข่งขันและลดการพึ่งพาการส่งออกวัตถุดิบขั้นต้น
ขณะที่ภาคการผลิตข้าว ควรให้ความสำคัญกับมาตรฐานความยั่งยืนและสิ่งแวดล้อม เนื่องจากตลาดโลกมีแนวโน้มต้องการสินค้า ที่มีกระบวนการผลิตเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น โดยข้าวที่ผ่านมาตรฐานดังกล่าวมีโอกาสจำหน่ายได้ในราคาสูงกว่าสินค้าทั่วไป แต่ไทยยังมีปริมาณการผลิตในกลุ่มนี้ไม่มากนัก
ส่วนสถานการณ์ชายแดนที่ยังไม่มีความชัดเจนว่าจะกลับมาเปิดได้เมื่อใด ผู้ประกอบการไม่ควรคาดหวังว่าการเปิดด่านจะทำให้รูปแบบการค้ากลับไปเหมือนเดิมทั้งหมด เนื่องจากกัมพูชาเริ่มปรับเส้นทางการส่งออกไปยังตลาดอื่นโดยตรงมากขึ้น รวมถึงการทำข้อตกลงทางการค้ากับประเทศฟิลิปปินส์
สิ่งที่ผู้ประกอบการสามารถดำเนินการได้ทันที คือการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการภายใน ลดต้นทุน และปรับกระบวนการผลิตให้สามารถแข่งขันได้ภายใต้สถานการณ์การค้าที่เปลี่ยนแปลง
ปี 2570 เสี่ยงภัยแล้งเอลนีโญ กระทบข้าว-อ้อย
สำหรับแนวโน้มเศรษฐกิจภาคอีสานในปี 2570 อีกหนึ่งความเสี่ยงสำคัญคือสภาพอากาศ โดยเฉพาะปรากฏการณ์เอลนีโญที่อาจส่งผลต่อเนื่องถึงไตรมาส 1-2 ของปีหน้า ซึ่งเป็นช่วงก่อนเข้าสู่ฤดูเพาะปลูก
หากฝนมาไม่ตรงตามฤดูกาลหรือเกิดความล่าช้า อาจส่งผลให้ผลผลิตทางการเกษตรลดลง โดยเฉพาะข้าวและอ้อยที่มีช่วงเวลาเพาะปลูกใกล้เคียงกัน กระทบทั้งรายได้เกษตรกรและปริมาณสินค้าเกษตรที่ไทยมีสำหรับส่งออก
ส่วนยางพาราอาจยังไม่เห็นผลกระทบในระยะสั้นมากนัก เนื่องจากเป็นพืชยืนต้น แต่ราคายางที่ปรับตัวสูงขึ้นก็ไม่ได้หมายความว่าเกษตรกรทุกกลุ่มจะได้รับประโยชน์เท่าเทียมกัน เพราะพื้นที่ปลูกยางพาราในภาคอีสานส่วนใหญ่ กระจุกตัวอยู่บริเวณภาคอีสานตอนบนและพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโขง ทำให้ผลประโยชน์จากราคาสินค้าเกษตรที่สูงขึ้นยังไม่กระจายไปทั่วภูมิภาค
นอกจากนี้ ปัญหาการระบาดของโรคพืชยังเป็นเรื่องที่ต้องเร่งแก้ไข โดยเฉพาะมันสำปะหลังที่ยังมีข้อจำกัดด้านการกระจายท่อนพันธุ์สะอาดและปลอดโรค ซึ่งดำเนินการได้ไม่ทั่วถึงและยังล่าช้า จึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างเกษตรกร ภาคอุตสาหกรรม และภาครัฐ เพื่อบริหารจัดการการผลิตและป้องกันการระบาดของโรคในระยะยาว
เศรษฐกิจอีสานปีหน้าโตไม่เด่น แรงพยุงกำลังซื้อจากรัฐลดลง
สำหรับภาพรวมเศรษฐกิจภาคตะวันออกเฉียงเหนือในปี 2570 ธนาคารแห่งประเทศไทยประเมินว่า เศรษฐกิจมีแนวโน้มทรงตัวหรือขยายตัวในระดับต่ำ แม้จะยังไม่ถึงขั้นหดตัว แต่ยังไม่เห็นปัจจัยบวกที่ชัดเจนว่าจะช่วยให้เศรษฐกิจฟื้นตัวได้อย่างมีนัยสำคัญ
เนื่องจากในปี 2569 เศรษฐกิจยังได้รับแรงสนับสนุนจากมาตรการภาครัฐ ที่ช่วยพยุงกำลังซื้อของประชาชน แต่ในปี 2570 หากมาตรการเหล่านี้สิ้นสุดลง การขยายตัวทางเศรษฐกิจจะขึ้นอยู่กับปัจจัยพื้นฐานมากขึ้น โดยเฉพาะรายได้เกษตรกร กำลังซื้อของครัวเรือน และภาวะเศรษฐกิจโดยรวม
แม้ราคาสินค้าเกษตรที่สูงขึ้นจะช่วยเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรบางกลุ่ม แต่หากต้องเผชิญกับต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ปริมาณผลผลิตที่ลดลง และความเสี่ยงด้านการส่งออก ก็อาจทำให้ผลดีจากราคาสินค้าเกษตรไม่ได้ส่งผ่านไปถึงเศรษฐกิจฐานรากอย่างเต็มที่
โจทย์สำคัญของเศรษฐกิจอีสานในปี 2570 จึงไม่ใช่เพียงการรักษาระดับราคาสินค้าเกษตร แต่ต้องเร่งเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดความเสี่ยงจากสภาพอากาศและโรคระบาด ตลอดจนยกระดับสินค้าเกษตรไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูง เพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคงและรักษาความสามารถในการแข่งขันของไทยในตลาดโลก
อ่านข่าว :
“เอกนิติ” ดึงญี่ปุ่นร่วมลงทุน ปั้นไทยศูนย์กลางผลิตชิปแห่งอนาคต
———————————-
News Source : https://www.google.com/url?rct=j&sa=t&url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/572934&ct=ga&cd=CAIyHGY3N2RkMGYwMjUwYTJhNjg6Y29tOnRoOlRIOlI&usg=AOvVaw0zJHwh7vDOx4wHtIMl8HL-

