ศึกจารกรรมข้อมูล Big Tech ส่ง “คน” แฝงตัวขโมยความลับวงใน

เดวิด โกลด์แมน นักข่าวอาวุโสด้านเศรษฐกิจของ CNN วิเคราะก์ถึงการจารกรรมความลับทางธุรกิจ ได้กลายเป็นความเสี่ยงสำคัญของบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ โดยเฉพาะในสหรัฐฯ ที่บริษัทอย่าง Nvidia OpenAI Google และ Apple กำลังพัฒนาเทคโนโลยีซึ่งมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจและความมั่นคงของประเทศ

ขณะที่รูปแบบการจารกรรมไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการแฮกระบบคอมพิวเตอร์ แต่ยังรวมถึง “การส่งคน” เข้าไปแฝงตัวในองค์กร สร้างความสัมพันธ์กับพนักงาน หรือจ้างบุคลากรที่เข้าถึงข้อมูลสำคัญให้ส่งต่อความลับออกไป

ปัญหานี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ ย้อนกลับไปในช่วงปี 2530–2532 ฝรั่งเศสเคยส่งเจ้าหน้าที่จากหน่วยข่าวกรองต่างประเทศ เข้าไปแฝงตัวในบริษัท IBM และ Texas Instruments ซึ่งเป็นคู่แข่งรายใหญ่ของบริษัทคอมพิวเตอร์ฝรั่งเศส Compagnie des Machines Bull เพื่อขโมยความลับทางการค้า และส่งข้อมูลกลับไปให้บริษัทฝรั่งเศส ก่อนที่ FBI และ CIA จะตรวจพบแผนการดังกล่าว และพนักงานที่เกี่ยวข้องถูกเลิกจ้าง

เกือบ 4 ทศวรรษต่อมา การจารกรรมในภาคเทคโนโลยีมีความซับซ้อนและเดิมพันสูงขึ้นอย่างมาก เนื่องจากข้อมูลและเทคโนโลยีที่บริษัทเหล่านี้พัฒนาขึ้นกลายเป็นทรัพย์สินที่มีมูลค่าสูง และมีผลต่อความได้เปรียบในการแข่งขันระหว่างประเทศ โดยเฉพาะเทคโนโลยี AI และชิปประมวลผลที่มีความสำคัญทั้งในเชิงเศรษฐกิจ การทหาร และอำนาจทางยุทธศาสตร์

Nvidia สืบหาปมจารกรรมความลับ หลังข่าวฉาว CEO

กรณีล่าสุดที่ถูกจับตามองคือ Nvidia บริษัทผู้ผลิตชิป AI รายใหญ่และมีความสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ที่มีรายงานว่า อาจตกเป็นเป้าหมายของปฏิบัติการสอดแนมจากต่างประเทศ ขณะเดียวกัน เจนเซน หวง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของบริษัท ก็ออกมายอมรับว่ามีความสัมพันธ์นอกสมรสด้วย อย่างไรก็ตาม ทั้งหวงและ Nvidia ยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดหรือเชื่อมโยงเหตุการณ์ทั้ง 2 เรื่อง เข้าด้วยกัน

ก่อนหน้านี้ The New York Times รายงานว่า กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ให้ความสนใจตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างหวงกับผู้บริหารของบริษัทเทคโนโลยี Megaspeed ซึ่งตั้งอยู่ในสิงคโปร์อย่างจริงจัง แต่ยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดที่ชัดเจนเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว

ผู้เชี่ยวชาญมองว่า ซิลิคอนแวลลีย์มีความเสี่ยงต่อการจารกรรมทางธุรกิจเป็นพิเศษ เพราะเป็นแหล่งพัฒนาเทคโนโลยีล้ำสมัย ที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจโลก ขณะเดียวกัน ในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา บริษัทเทคโนโลยีชื่อดังหลายแห่ง ทั้ง OpenAI Google และ Apple ต่างรายงานความพยายามสอดแนมจากทั้งบุคคลในประเทศและต่างประเทศ

แมทธิว แวกซ์แมน ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายไซเบอร์จากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ระบุว่า การจารกรรมทางธุรกิจ เป็นความท้าทายที่มีมาอย่างยาวนาน แต่ปัจจุบันมีความสำคัญมากขึ้นเป็นพิเศษ ในอุตสาหกรรมที่บริษัทสหรัฐฯ กำลังพัฒนาเทคโนโลยีพื้นฐาน ซึ่งเชื่อมโยงกับอำนาจทางเศรษฐกิจ การทหาร และด้านอื่น ๆ

เกร็ก พอลล็อก ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและข้อมูลเชิงลึกของบริษัทบริหารความเสี่ยง UpGuard อธิบายว่า แม้การโจมตีทางไซเบอร์จะทำให้ข้อมูลจำนวนมากรั่วไหล แต่ข้อมูลสำคัญที่สุดจำนวนไม่น้อย ยังคงเป็นสิ่งที่ถูกพูดคุยกันเป็นการส่วนตัว ทำให้การส่งคนเข้าไปอยู่ภายในองค์กร กลับมามีความสำคัญอีกครั้ง

รีเบคกา ครอเธเมอร์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ร่วมก่อตั้ง QuSecure บริษัทด้านการเข้ารหัสข้อมูล ที่ให้บริการแก่รัฐบาลสหรัฐฯ กล่าวว่า ผู้ที่ต้องการขโมยความลับทางธุรกิจ ไม่จำเป็นต้องเลือกใช้วิธีใดวิธีหนึ่งเท่านั้น

การโจมตีทางไซเบอร์อาจช่วยให้เข้าถึงข้อมูลได้ ขณะที่สายข่าวที่เป็นมนุษย์ สามารถให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ความลับใดมีความสำคัญ และองค์กรกำลังจะตัดสินใจเรื่องใดต่อไป

สายลับในออฟฟิศ

วิธีการจารกรรมผ่านบุคคลมักเกิดขึ้นได้ 2 รูปแบบหลัก คือ การว่าจ้างพนักงานที่พร้อมเปิดเผยข้อมูลภายใน หรือส่งคนเข้าไปแฝงตัวเพื่อสร้างความสนิทสนมและความไว้วางใจกับบุคลากรในบริษัท

การมีคนอยู่ภายในองค์กร ทำให้ฝ่ายจารกรรมมีโอกาสเข้าถึงข้อมูลได้ต่อเนื่องยาวนานกว่าการโจมตีทางไซเบอร์ ซึ่งอาจถูกตรวจพบและส่งสัญญาณเตือนในภายหลัง

มาดู ชาชานกา ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัทด้านความปลอดภัย Concentric AI ระบุว่า พนักงานบางคนสามารถเข้าถึงเอกสารสำคัญได้จากหน้าที่ประจำวันอยู่แล้ว หรืออย่างน้อย ก็สามารถทำให้การเข้าถึงข้อมูลเหล่านั้น ดูเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของงานตามปกติ และมนุษย์ยังมีข้อได้เปรียบเหนือระบบคอมพิวเตอร์อีก ก็คือสามารถสร้างความสัมพันธ์และความไว้วางใจกับเพื่อนร่วมงาน ซึ่งอาจเป็นผู้ถือกุญแจไปสู่ข้อมูลสำคัญขององค์กร

ครอเธเมอร์เตือนว่า เป้าหมายของการจารกรรม ไม่ได้มีเพียงผู้บริหารระดับสูงหรือประธานเจ้าหน้าที่บริหารเท่านั้น แต่พนักงานทั่วไปในซิลิคอนแวลลีย์ก็อาจตกเป็นเป้าหมายได้เช่นกัน แม้คนทำงานจำนวนมากจะรู้จัก วิธีระวังอีเมลหลอกลวงหรือการโจมตีแบบฟิชชิง แต่การระมัดระวังภัยจากคนที่เข้ามาสร้างความสัมพันธ์ด้วยนั้น ทำได้ยากกว่า เพราะโดยธรรมชาติแล้วมนุษย์มักไว้วางใจมนุษย์ด้วยกันเองก่อนเสมอ

ย้อรอยจารกรรม 300 ปี จากสูตรเครื่องปั้นดินเผาจีนสู่สงครามชิป AI

การจารกรรมความลับทางธุรกิจมีประวัติยาวนานกว่ายุคคอมพิวเตอร์ ย้อนกลับไปได้อย่างน้อยถึงช่วงปี 1700 เมื่อบาทหลวงนิกายเยซูอิตชาวฝรั่งเศส ฟรองซัวส์ ซาเวียร์ ด็องเตรโกลส์ ได้รับมอบหมายให้เดินทางไปยังเมืองจิ่งเต๋อเจิ้น ของจีน ซึ่งเป็นศูนย์กลางการผลิตเครื่องเคลือบดินเผา

ในเวลานั้น เครื่องลายครามจากจีนได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่ชนชั้นสูงของยุโรป ขณะที่ผู้ผลิตในยุโรปยังไม่สามารถทำความเข้าใจกระบวนการผลิตได้อย่างถ่องแท้ ด็องเตรโกลส์ซึ่งพูดภาษาจีนได้ ใช้เวลาราว 2 ทศวรรษ เดินทางสำรวจโรงงานและพูดคุยกับครอบครัวผู้ผลิต เพื่อค้นหาความลับของการผลิตเครื่องเคลือบ

ก่อนเขียนจดหมายฉบับแรกถึงผู้ดูแลการเผยแผ่ศาสนาของคณะเยซูอิตในจีนเมื่อปี 1712 (พ.ศ.2255) โดยให้รายละเอียดเกี่ยวกับวัตถุดิบและขั้นตอนการผลิต ตั้งแต่การเตรียมวัสดุ การขึ้นรูป ไปจนถึงการเผา

ข่าวจารกรรมเทคโนโลยีที่เห็นเป็นเพียง “ยอดน้ำแข็ง”

จนถึงปัจจุบันนี้ ผู้เชี่ยวชาญเห็นตรงกันว่า ปัญหาการจารกรรมทางธุรกิจเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ตลอดหลายร้อยปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะในช่วง 10 ปีหลัง แต่ขนาดที่แท้จริงของปัญหายังประเมินได้ยาก เพราะเหตุการณ์จำนวนมากไม่เคยถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ

ข้อมูลจากศาลรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ระบุว่า ในปีที่ผ่านมา มีการยื่นฟ้องคดีเกี่ยวกับความลับทางการค้าสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 1,500 คดี ขณะที่คดีที่เป็นข่าวในช่วงหลังสะท้อนให้เห็นว่าบริษัทเทคโนโลยีกำลังเผชิญความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง

ก่อนมีรายงานเกี่ยวกับความสัมพันธ์ส่วนตัวของหวงประมาณ 1 เดือน OpenAI เปิดเผยว่า ตรวจพบอุปกรณ์บันทึกเสียงที่มีความซับซ้อนถูกติดตั้งไว้ภายในสำนักงานแห่งหนึ่งในสหรัฐฯ โดยผู้ต้องสงสัยเป็นอดีตพนักงานชาวซาอุดีอาระเบีย ซึ่งใช้เครื่องมือภายในบริษัทสำหรับติดตามประสิทธิภาพการทำงาน เพื่อตรวจสอบว่าผู้บริหารระดับสูงจะประชุมกันที่ใดและเมื่อใด ทั้งนี้ อดีตพนักงานรายดังกล่าวให้การปฏิเสธข้อกล่าวหา

นอกจากนี้ เมื่อเดือน ก.พ.ที่ผ่านมา กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ยังตั้งข้อหาอดีตพนักงาน Google 3 คน ในคดีสอดแนมให้กับต่างประเทศ รวมถึงอิหร่าน

อย่างไรก็ตาม เอลิซาเบธ โรว์ ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยเวอร์จิเนีย ซึ่งเชี่ยวชาญด้านความลับทางการค้าและทรัพย์สินทางปัญญา มองว่า คดีที่ปรากฏเป็นข่าวเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของปัญหาที่อาจแพร่หลายกว่าที่สังคมรับรู้ เนื่องจากช่องทางที่ทำให้คดีเหล่านี้ถูกเปิดเผยมีข้อจำกัด และไม่สามารถสะท้อนจำนวนเหตุการณ์ทั้งหมดได้

กฎหมายรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ที่กำหนดให้การจารกรรมความลับทางการค้า เป็นความผิดทางอาญา ซึ่งผ่านความเห็นชอบในช่วงปลายทศวรรษ 1990 ยังต้องพึ่งพาการรายงานจากบริษัทที่ตกเป็นเหยื่อเป็นสำคัญ แม้บริษัทจะสามารถดำเนินคดีทางแพ่งกับผู้ที่เกี่ยวข้องได้ แต่กระบวนการก็ยังขึ้นอยู่กับการตัดสินใจว่าจะเปิดเผยเรื่องดังกล่าวต่อสาธารณะหรือไม่

เหตุผลสำคัญที่ทำให้หลายบริษัทเลือกเก็บเรื่องไว้เป็นความลับคือ การฟ้องร้องอาจส่งสัญญาณให้นักลงทุนรับรู้ว่า บริษัทสูญเสียข้อมูลสำคัญที่อาจส่งผลต่อความได้เปรียบทางธุรกิจ อีกทั้งคดีความลับทางการค้า มักมีความซับซ้อนและมีค่าใช้จ่ายสูง ขณะที่การนำข้อมูลเข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดี อาจทำให้ความลับที่ต้องการปกป้อง ถูกเปิดเผยต่อคู่กรณีหรือสื่อมวลชนมากขึ้น

โรว์จึงประเมินว่า ทุกครั้งที่มีคดีจารกรรมทางธุรกิจ กลายเป็นข่าวใหญ่ อาจมีอีกหลายคดีที่ไม่เคยถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ ทำให้ปัญหาการจารกรรมในบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่มีแนวโน้มใหญ่กว่าตัวเลขและเหตุการณ์ที่สังคมรับรู้ในปัจจุบัน

อ่านข่าว :

“ออยศรี” ขอโอนย้ายคดี “มูลนิธิเป็นหนึ่ง” ไปกองปราบฯ เหตุคดีไม่คืบ

กระเป๋า “บุ๋ม” ล็อตแรกปลอม 90% เร่งตรวจล็อต 2

แพทย์ชี้คนเกิดก่อนปี 2523 เคยปลูกฝี มีภูมิคุ้มกันฝีดาษลิงข้ามสายพันธุ์