ย้อนแย้งระดับโลก อัตราว่างงานไทยต่ำสุดแค่ 1% แต่ทำไมคนยังบ่นเศรษฐกิจแย่

กลายเป็นประเด็นที่ถูกตั้งคำถามในวงกว้าง เมื่อข้อมูลที่อ้างอิงจากรายงานแนวโน้มเศรษฐกิจโลก World Economic Outlook ประจำเดือนตุลาคม 2026 ของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ IMF เผยให้เห็นว่า ประเทศไทยมีอัตราการว่างงานอยู่ที่เพียง 1.0% เท่านั้น ซึ่งถือเป็นตัวเลขที่ต่ำที่สุดในบรรดากลุ่มประเทศที่ถูกนำมาจัดอันดับทั้งหมด โดยทิ้งห่างประเทศเศรษฐกิจชั้นนำและเพื่อนบ้านในภูมิภาคอย่างมีนัยสำคัญ

สำหรับ 10 อันดับประเทศและเขตเศรษฐกิจที่มีอัตราการว่างงานต่ำที่สุดในปี 2026 ตามข้อมูลที่เผยแพร่ ได้แก่ อันดับ 1 ไทย (1.0%), อันดับ 2 อันดอร์รา (1.5%), อันดับ 3 มาเก๊า (1.7%), อันดับ 4 เบลีซ (2.0%), อันดับ 5 สิงคโปร์ (2.1%), อันดับ 6 เวียดนาม (2.1%), อันดับ 7 รัสเซีย (2.2%), อันดับ 8 ลิกเตนสไตน์ (2.3%), อันดับ 9 ญี่ปุ่น (2.5%) และอันดับ 10 เบลารุส (2.5%)

ทว่าตัวเลขสถิติระดับแชมป์โลกนี้กลับสร้างความกังขาให้กับสังคมอย่างมากว่า เหตุใดคนไทยส่วนใหญ่จึงยังรู้สึกว่าเศรษฐกิจฝืดเคืองและทำมาหากินได้ยากลำบาก

กับดักนิยามทางสถิติ เมื่อการมีงานทำไม่ได้แปลว่ามีรายได้พอยังชีพ

คำตอบของความย้อนแย้งนี้ซ่อนอยู่ในวิธีการเก็บข้อมูลและนิยามคำว่า “ผู้มีงานทำ” ของประเทศไทย ประการแรกคือโครงสร้างตลาดแรงงานไทยมีสัดส่วนของแรงงานนอกระบบอยู่เป็นจำนวนมหาศาล ไม่ว่าจะเป็นเกษตรกร พ่อค้าแม่ค้ารายย่อย ไปจนถึงผู้ประกอบอาชีพอิสระและไรเดอร์

ซึ่งในทางสถิตินั้น หากคนทำงานประจำถูกเลิกจ้างแล้วกลับไปช่วยที่บ้านทำเกษตรกรรมหรือเปิดร้านขายของเล็กๆ น้อยๆ เพียงสัปดาห์ละไม่กี่ชั่วโมง ก็จะถูกนับว่าเป็นผู้มีงานทำทันที แม้ว่าในความเป็นจริงคนกลุ่มนี้จะมีรายได้ไม่แน่นอนและทำงานต่ำกว่าศักยภาพของตนเอ

ประการที่สองคือ ข้อจำกัดเรื่องการนับจำนวนผู้ที่หลุดออกจากตลาดแรงงาน ตามหลักสถิติแรงงานสากลนั้น ผู้ที่ไม่มีงานทำและไม่ได้กระตือรือร้นในการสมัครงานหรือหางานทำตามเกณฑ์เวลาที่กำหนดจะถูกตัดชื่อไปอยู่ในกลุ่ม “ผู้อยู่นอกกำลังแรงงาน” แทน ส่งผลให้คนที่รู้สึกท้อแท้จนเลิกหางาน หรือกลุ่มที่ต้องหยุดงานมาดูแลผู้สูงอายุในครอบครัว ไม่ถูกนำมาคำนวณรวมในอัตราการว่างงาน ตัวเลขที่ออกมาจึงต่ำกว่าความเป็นจริงของผู้ที่ต้องการมีรายได้ทั้งหมด

คุณภาพงานและผลิตภาพที่ถดถอย ตัวการฉุดรั้งกำลังซื้อที่แท้จริง

ประการที่สามคือ อัตราการว่างงานที่ต่ำไม่ได้เป็นเครื่องการันตีคุณภาพชีวิตหรือความมั่งคั่งของประชากร เนื่องจากประเทศไทยไม่มีระบบสวัสดิการเงินชดเชยการว่างงานที่ครอบคลุมและเพียงพอที่จะทำให้คนยอมตกงานเพื่อรองานใหม่ที่เหมาะสมได้ คนไทยส่วนใหญ่จึงไม่มีทางเลือกนอกจากต้องยอมรับงานทุกประเภทที่มีอยู่เพื่อให้มีเงินประทังชีวิตรายวันไปก่อน

สภาวะดังกล่าวทำให้เศรษฐกิจไทยติดอยู่ในกับดักของการมีงานทำแต่ยากจนคือ ประชาชนมีงานทำเกือบทุกคน แต่กลับต้องเผชิญกับปัญหาค่าจ้างขั้นต่ำที่เติบโตไม่ทันค่าครองชีพ ชั่วโมงการทำงานเฉลี่ยที่ลดลง และผลิตภาพแรงงานที่ขยายตัวต่ำ เม็ดเงินที่หาได้จึงไม่เพียงพอที่จะนำไปสร้างการบริโภคใหม่ๆ และต้องนำไปจ่ายชำระหนี้ครัวเรือนที่อยู่ในระดับสูงแทน

สำหรับนักลงทุนและผู้กำหนดนโยบาย การใช้ตัวเลขอัตราการว่างงานเพียงอย่างเดียวมาประเมินสุขภาพเศรษฐกิจไทยจึงอาจนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดได้ การวิเคราะห์ภาพรวมเศรษฐกิจที่แม่นยำจำเป็นต้องพิจารณาเครื่องชี้วัดเชิงลึกควบคู่กันไป ทั้งอัตราการเติบโตของรายได้ที่แท้จริงหลังหักเงินเฟ้อ จำนวนชั่วโมงการทำงาน สัดส่วนผู้เสมือนว่างงาน การบริโภคภาคเอกชน และภาระหนี้ครัวเรือน ซึ่งสะท้อนความเป็นจริงของกระเป๋าเงินประชาชนได้ตรงจุดกว่ามาก

ที่มา: IMF World Economic Outlook (October 2026)

—

มุมมองผู้เขียน: ตัวเลขว่างงาน 1.0% ของไทย ไม่ใช่สัญญาณของเศรษฐกิจที่ร้อนแรงจนขาดแคลนแรงงานเหมือนในประเทศพัฒนาแล้ว แต่เป็นภาพสะท้อนของเศรษฐกิจที่ประชาชน “ไม่สามารถว่างงานได้” เพราะขาดตาข่ายรองรับทางสังคม โดยมีภาคเกษตรกรรมและอาชีพอิสระทำหน้าที่เป็นฟองน้ำคอยดูดซับคนตกงานจากภาคอุตสาหกรรมเอาไว้ไม่ให้ปรากฏในสถิติ

ตราบใดที่ประเทศไทยยังไม่สามารถยกระดับทักษะแรงงานให้ก้าวทันเทคโนโลยีเพื่อสร้างงานที่มีมูลค่าสูงขึ้นได้ เราก็จะยังคงเห็นตัวเลขคนมีงานทำเกือบเต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่กำลังซื้อในประเทศกลับแห้งเหือดลงเรื่อยๆ เช่นนี้ต่อไป สำหรับการเจาะลึกทิศทางตัวเลขคาดการณ์เศรษฐกิจไทยที่ระดับ 2.1% และประเด็นความเข้าใจผิดบนโลกออนไลน์เกี่ยวกับรายงานของ IMF สามารถรับชมเพิ่มเติมได้ใน Government Hits Back at Social Media Disinformation Campaign ซึ่งสรุปภาพรวมการประเมินเศรษฐกิจไทยของ IMF ในปี 2026 ไว้อย่างตรงประเด็น

ผู้ที่คลั่งไคล้บิทคอยน์และสกุลเงินคริปโต เริ่มรู้จักบิทคอยน์ช่วงปี 2015 แต่เริ่มหันมาศึกษาจริง ๆ เมื่อปี 2016 คิดว่าในไม่ช้าสกุลเงินคริปโต จะมาเข้ามาแทนที่สกุลเงินในปัจจุบัน