ทุนต่างชาติทะลัก เศรษฐกิจไทยได้อะไร

ประเทศไทยกำลังอยู่ในช่วงที่ ‘ทุนต่างชาติ’ กลายเป็นหนึ่งในความหวังสำคัญของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ท่ามกลางโจทย์ใหญ่ที่เศรษฐกิจไทยยังโตไม่เต็มศักยภาพ ทั้งกำลังซื้อที่อ่อนแรง การแข่งขันที่รุนแรงขึ้น และการเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมจากยุคเดิมไปสู่เทคโนโลยีใหม่

ตัวเลขล่าสุดสะท้อนภาพนี้ได้ชัดเจนขึ้น เมื่อสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือ BOI รายงานว่า ช่วงครึ่งแรกของปี 2569 มีเงินลงทุนจริงในโครงการที่ได้รับการส่งเสริมกว่า 535,800 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 27% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยรัฐบาลระบุว่าการลงทุนดังกล่าวจะสร้างงานให้คนไทยกว่า 630,000 ตำแหน่ง 

ตัวเลข 5.35 แสนล้านบาทจึงถือเป็นสัญญาณที่ดีว่า ไทยยังสามารถดึงดูดเงินลงทุนจากต่างประเทศได้ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับ AI อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง เซมิคอนดักเตอร์ EV และเทคโนโลยีใหม่ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่หลายประเทศกำลังแข่งขันกันดึงเข้าประเทศ

แต่คำถามที่สำคัญกว่า ‘เงินเข้ามาเท่าไร’ คือ แล้วเงินก้อนนี้สร้างประโยชน์ให้เศรษฐกิจไทยมากแค่ไหน เพราะการลงทุนจากต่างชาติไม่ได้หมายความว่าเงินทั้งหมดจะกระจายลงสู่ประชาชนโดยอัตโนมัติ ผลประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นจริงต้องดูตั้งแต่การจ้างงาน การซื้อวัตถุดิบจากผู้ประกอบการไทย การเชื่อมโยงกับ SME ไปจนถึงการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการเพิ่มทักษะแรงงาน

พูดง่าย ๆ คือ ไทยไม่ควรตั้งเป้าเพียงดึงทุนเข้าประเทศ แต่ต้องทำให้ทุนต่างชาติฝังตัวอยู่ในเศรษฐกิจไทยให้ได้ เปิดทางธุรกิจต่างชาติ เกมที่ต้องเดินคู่กัน

ในเวลาเดียวกัน รัฐบาลก็เดินหน้าอีกด้านของนโยบาย นั่นคือการปรับกฎเกณฑ์เพื่อให้การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวคล่องตัวขึ้น

ล่าสุด ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่กฎกระทรวงกำหนดธุรกิจบริการที่ไม่ต้องขออนุญาตในการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว เพิ่มอีก 7 ประเภท โดยครอบคลุมธุรกิจ เช่น กิจการโทรคมนาคม ศูนย์บริหารเงิน บริการด้านธุรการ ทรัพยากรบุคคล และไอทีระหว่างนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กัน รวมถึงบริการค้ำประกันหนี้และบริการขุดเจาะปิโตรเลียม พร้อมปรับหลักเกณฑ์บางส่วนของธุรกิจหลักทรัพย์และสัญญาซื้อขายล่วงหน้า 

จุดสำคัญคือ การปรับกฎครั้งนี้ ไม่ได้หมายความว่าต่างชาติจะสามารถเข้ามาทำธุรกิจทุกประเภทในไทยได้อย่างเสรี แต่เป็นการลดขั้นตอนสำหรับธุรกิจบริการบางประเภทที่รัฐเห็นว่าควรปรับให้สอดคล้องกับรูปแบบธุรกิจและการแข่งขันในปัจจุบัน

มองในด้านบวก การลดขั้นตอนอาจช่วยให้ไทยมีความน่าสนใจมากขึ้นในสายตาของบริษัทข้ามชาติ โดยเฉพาะบริษัทที่ต้องการตั้งฐานธุรกิจ สำนักงานภูมิภาค หรือศูนย์บริการในไทย และเมื่อรวมกับเงินลงทุน 5.35 แสนล้านบาท ก็สะท้อนทิศทางเดียวกันว่า

ไทยกำลังพยายามทำให้ประเทศเป็นฐานลงทุนที่แข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้านได้มากขึ้น

แต่ด้านกลับของเหรียญก็มีเช่นกัน เมื่อทุนต่างชาติเข้ามามากขึ้นและกฎบางส่วนผ่อนคลายลง คำถามที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือ ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะ SME จะได้ประโยชน์หรือจะต้องแข่งขันหนักขึ้น?

เงินต่างชาติไม่ใช่คำตอบ หาก SME ไทยเข้าไม่ถึง

สิ่งที่ต้องจับตาจึงไม่ใช่แค่ยอดเงินลงทุน แต่คือ โครงสร้างของเงินลงทุน ถ้าโรงงานหรือบริษัทต่างชาติเข้ามาตั้งฐานผลิต แต่ซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศเกือบทั้งหมด ใช้เทคโนโลยีจากบริษัทแม่ และจ้างแรงงานไทยเฉพาะงานที่ใช้ทักษะไม่สูง ผลประโยชน์ที่ตกอยู่กับเศรษฐกิจไทยก็อาจมีจำกัด

แต่ถ้าบริษัทเหล่านี้สามารถเชื่อมต่อกับผู้ผลิตไทยได้จริง สร้างผู้รับเหมาช่วง พัฒนา SME ให้เข้าสู่ห่วงโซ่อุปทาน ฝึกทักษะแรงงาน และนำเทคโนโลยีใหม่เข้ามาถ่ายทอดให้ธุรกิจไทย ผลทางเศรษฐกิจก็จะขยายออกไปได้อีกมาก

นี่จึงเป็นโจทย์ที่รัฐบาลกำลังพยายามผลักดัน โดยเฉพาะการเชื่อมโยง ทุนต่างชาติ → บริษัทไทย → SME → แรงงานไทย

เพราะเงินลงทุน 5.35 แสนล้านบาทจะมีความหมายมากขึ้น หากสามารถเปลี่ยนจาก ‘ตัวเลขการลงทุน’ ให้กลายเป็น รายได้ งานใหม่ เทคโนโลยี และความสามารถในการแข่งขันของคนไทย

เปิดประเทศแค่ไหน ถึงจะได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย?

อีกด้านหนึ่ง การเปิดทางให้ทุนต่างชาติเข้ามาทำธุรกิจง่ายขึ้นก็ต้องเดินควบคู่กับการกำกับดูแลการแข่งขัน โดยเฉพาะในช่วงที่ไทยกำลังเผชิญปัญหา ทุนเทาและการใช้คนไทยเป็นตัวแทนถือหุ้นแทนคนต่างด้าว ซึ่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่ากำลังยกระดับการตรวจสอบการจดทะเบียนธุรกิจเพื่อป้องกันปัญหาดังกล่าว 

นั่นหมายความว่าโจทย์ของไทยไม่ใช่ ‘เปิดหรือไม่เปิด’ เพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของ เปิดอย่างไรให้เกิดการแข่งขันที่เป็นธรรม

หากเปิดมากเกินไปโดยไม่มีระบบตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพ ธุรกิจไทยบางกลุ่มอาจถูกกดดันจากคู่แข่งที่มีเงินทุน เทคโนโลยี และเครือข่ายระดับโลก

แต่หากปิดมากเกินไป ไทยก็อาจเสียโอกาสในการดึงดูดการลงทุนใหม่ ขณะที่ประเทศคู่แข่งอย่างเวียดนาม มาเลเซีย หรืออินโดนีเซียกำลังแข่งขันกันอย่างหนักเพื่อดึงบริษัทข้ามชาติเข้าไปตั้งฐานผลิต

ดังนั้น สิ่งที่ไทยต้องทำจึงไม่ใช่การเลือกระหว่างทุนต่างชาติกับธุรกิจไทย แต่คือการทำให้ ทุนต่างชาติกลายเป็นแรงส่งให้ธุรกิจไทยแข็งแรงขึ้น

5.35 แสนล้านบาท อาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น

หากมองภาพรวม ตัวเลขลงทุนที่เพิ่มขึ้นและการปรับกฎธุรกิจคนต่างด้าวกำลังบอกทิศทางเดียวกันว่า ไทยต้องการเปิดรับเงินทุน เทคโนโลยี และธุรกิจจากต่างประเทศมากขึ้น แต่ความสำเร็จของนโยบายนี้จะไม่ได้วัดกันที่ว่า ปีหนึ่งไทยดึงเงินลงทุนได้กี่แสนล้านบาท

คำถามที่สำคัญกว่า คือ คนไทยมีงานที่ดีขึ้นหรือไม่? SME ไทยเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่ธุรกิจใหม่ได้หรือไม่? แรงงานไทยมีทักษะสูงขึ้นหรือไม่? และสุดท้าย ไทยได้เทคโนโลยีและมูลค่าเพิ่มกลับมาแค่ไหน?

เพราะในโลกที่ทุกประเทศกำลังแย่งกันดึงทุนต่างชาติ การมีเงินเข้าประเทศอาจไม่ใช่เรื่องยากที่สุดอีกต่อไป โจทย์ที่ยากกว่าคือ ทำอย่างไรไม่ให้เงินนั้นไหลผ่านประเทศไทย แต่ต้องเปลี่ยนเป็นความมั่งคั่งที่อยู่กับเศรษฐกิจไทย

แหล่งอ้างอิง

·     BOI

·     กรมพัฒนาธุรกิจการค้า

·     ข่าวกฎกระทรวง 7 ธุรกิจบริการต่างด้าว