“ยกเลิกฟรีวีซ่า” ความท้าทายเมืองท่องเที่ยว หาสมดุลระหว่างความมั่นคงและเศรษฐกิจ

จากการที่รัฐบาลมีมาตรการยกเลิกฟรีวีซ่า 60 วันเพื่ออุดช่องโหว่อาชญากรรมข้ามชาติที่เข้ามาดำเนินกิจกรรมผิดกฎหมาย ประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือการใช้ประเทศไทยเป็นฐานดำเนินการของเครือข่ายอาชญากรรม รวมถึงเพื่อเป็นการคัดกรองนักท่องเที่ยวเป็นกลุ่มคุณภาพให้มากขึ้น ซึ่งภาคการท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงใหม่ก็เห็นด้วยกับการที่จะมีการคัดกรองชาวต่างชาติที่ไม่หวังดีเข้ามาหาผลประโยชน์อย่างผิดกฎหมาย แต่ก็ควรจะมีมาตรการเพิ่มเติมออกมาเพื่อเป็นการสร้างสมดุลย์ระหว่างการปราบปรามอาชญากรรมและและการส่งเสริมการท่องเที่ยว

ไพศาล สุขเจริญ ประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวว่า อยากจะให้รัฐบาลพิจารณาเพิ่มเติม เนื่องจากจังหวัดเชียงใหม่และอีกหลายจังหวัดมีกลุ่มชาวต่างชาติที่เดินทางเข้ามาใช้ชีวิตและทำงานในประเทศไทยอย่างถูกต้องตามกฎหมาย รวมถึงกลุ่มที่มีศักยภาพในการสร้างรายได้ให้กับเศรษฐกิจท้องถิ่นในระยะยาวอยู่ด้วย จึงควรต้องหาช่องทางหรือมาตรการที่อำนวยความสะดวกและคัดกรองไปพร้อมๆ กัน

“กลุ่ม Digital Nomad ที่เป็นกลุ่มคนที่ทำงานทางไกลผ่านการใช้เทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตในการหาเลี้ยงชีพ โดยไม่ผูกติดกับสถานที่ทำงานแบบเดิมๆ พวกเขาจึงสามารถเดินทางท่องเที่ยวและใช้ชีวิตอยู่ตามสถานที่ต่างๆ ทั่วโลกได้อย่างอิสระ”

“เชียงใหม่ก็เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่บุคคลเหล่านี้ให้ความสนใจ ทำให้เป็นการสร้างรายได้ให้กับคนในพื้นที่นั้นได้ เพราะเขาจะเข้ามาพักอาศัยอยู่เป็นระยะเวลานาน เช่าห้องพักในโรงแรมระดับตั้งแต่ 3 ดาวขึ้นไป มีการเปลี่ยนที่พักไปเรื่อยๆ เพื่อเปลี่ยนบรรยากาศในแต่ละเดือน ถือเป็นการกระจายรายได้ด้วยทั้งที่พัก การท่องเที่ยว การจับจ่ายใช้สอยในชีวิตประจำวัน”

ไพศาล กล่าวต่อว่า ทั้งนี้จากการปรับลดฟรีวีซ่าจาก 60 วัน เหลือ 30 วัน ส่งผลให้ต้องเดินทางออกนอกประเทศ มีค่าใช้จ่ายเรื่องค่าตั๋วเครื่องบิน ยิ่งปัจจุบันราคาแพงขึ้นจากผลกระทบของสงครามในตะวันออกกลาง จากเดิมที่ต้องเสียเงินต่อ 6 รอบใน 1 ปี มาเป็นเสียเงิน 12 รอบใน 1 ปี จึงส่งผลต่อการตัดสินใจของคนเหล่านี้ที่จะเข้ามายังประเทศไทย

จึงอยากจะเสนอรัฐบาลว่ากลุ่มนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้ สามารถยื่นทำเอกสาร ใบอนุญาตทำงาน หรือมีช่องทางใดที่จะให้สามารถอยู่ในประเทศไทยได้ในระยะเวลาที่นานอาจจะเป็น 6 เดือน หรือ 1 ปี อาจให้บริษัทต้นทางทำหนังสือรับรองให้ทางรัฐบาลและหน่วยงานราชการต้องช่วยกันคิดแก้ไข เพราะกลุ่มเหล่านี้ทั่วโลก ชื่นชอบในประเทศไทยมากทั้ง ค่าครองชีพ ค่าที่พักไม่แพง บรรยากาศดี รวมถึงอุปนิสัยของคนไทย รู้สึกปลอดภัย

“หากเป็นไปได้ในเรื่องของการขอวีซ่าอยากให้รัฐบาลมีเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบที่จะมาดูแลนักท่องเที่ยวที่มาขอวีซ่าประเภทนี้โดยตรง (กลุ่ม Digital Nomad) ซึ่งปัจจุบันก็มีชาวต่างชาติให้ความสนใจหลายประเทศอย่างไรใน เอเชียก็มีชาวจีนหรือชาวเวียดนามที่ทำงานในระบบในลักษณะนี้เริ่มเข้ามาอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่มากขึ้น”

ไพศาล กล่าวอีกว่า จากการสอบถามได้ข้อมูลว่าการขอที่จะมาทำงานในประเทศไทยทำได้ยากขึ้น เพราะวีซ่าแค่ 30 วัน แต่อยากจะอยู่ทำงานและเที่ยวได้นานกว่านั้น หากสามารถหาจุดกึ่งกลางได้ก็จะทำให้ประเทศไทยมีรายได้ก้อนใหญ่จากนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้ และที่สำคัญที่สุดผลงานที่ออกมาส่งออกทั่วโลกก็จะเป็นการโปรโมทให้กับประเทศไทยไปในตัวด้วย

ด้าน ผศ.ดร.ดนัยธัญ พงษ์พัชราธรเทพ รองคณบดี หัวหน้าศูนย์ CIC วิทยาลัยศิลปะ สื่อและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวว่า มาตรการการยกเลิกฟรีวีซ่า 60 วัน กลับมาอยู่ที่ 30 วัน อาจจะมีผลทางด้านจิตวิทยา แต่นักท่องเที่ยวที่ตั้งใจมาเที่ยวอย่างเดียวที่อยู่ถึง 60 วันก็อาจจะไม่ได้มีมากนัก และน่าจะไม่ได้มีผลกระทบกับธุรกิจด้านการท่องเที่ยวโดยตรง

ส่วนชาวต่างชาติที่ต้องการจะอยู่ในประเทศไทยให้นานขึ้นก็จะต้องไปหาช่องทางวีซ่าชนิดอื่นให้ตรงตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งใจเอาไว้ ซึ่งก็จะเป็นข้อดีของประเทศไทยว่าเราสามารถตรวจสอบและคัดกรองได้ว่าบุคคลเหล่านี้อยู่ในประเทศไทยเพื่อวัตถุประสงค์อะไร ก็จะเป็นการจัดระเบียบสร้างความปลอดภัยให้กับคนไทยและชาวต่างชาติที่มาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ผศ.ดร.ดนัยธัญ กล่าวต่อว่าสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติในกลุ่ม Digital Nomad ที่ก่อนหน้านี้ก็เข้ามาจำนวนมากจากมาตรการฟรีวีซ่า 60 วัน ที่เป็นปัจจัยดึงดูดให้ชาวต่างชาติกลุ่มนี้เข้ามายังประเทศไทยเพราะสะดวกและมีค่าใช้จ่ายไม่มาก ซึ่งก็ต้องยอมรับว่ากลุ่มนี้ก็สามารถสร้างรายได้ให้กับประเทศไทยได้ และหากกลุ่มนี้หายไปก็จะทำให้ประเทศไทยเสียโอกาสในการดึงกลุ่มคนที่ดีๆเหล่านี้ได้

“ดังนั้นหลังจากนี้ก็ต้องมีการไปดูนโยบายเกี่ยวกับวีซ่าที่จะให้กับกลุ่ม Digital Nomad ว่าถ้าหากเราสามารถสร้างความน่าสนใจในการที่จะดึงดูดให้บุคคลเหล่านี้เข้ามาอยู่เป็นช่วงเวลา เช่น 2 ถึง 3 เดือน และทำให้เขาสามารถทำงานทางไกลได้อย่างสะดวก ส่วนรายได้ที่เราจะได้จากกลุ่มนี้ ก็คือการที่เขามาใช้ชีวิตในประเทศไทย หรือในอนาคตที่อาจจะทำให้เกิดธุรกิจใหม่ร่วมกับคนไทยตรงนี้น่าจะเป็นโอกาสอีกด้านหนึ่ง”

ผศ.ดร.ดนัยธัญ กล่าวอีกว่า หลังจากนี้หากประเทศไทยต้องการที่จะรองรับกลุ่มชาวต่างชาติที่มาทำงานในลักษณะของ Digital Nomad ก็อาจจะต้องมองถึงพื้นที่ที่สามารถรองรับและอำนวยความสะดวกให้กับกลุ่มนี้ได้ อย่างเช่นอุปกรณ์หรืออินเทอร์เน็ตความเร็วสูง และพัฒนาเป็นคอมมูนิตี้เป็นพื้นที่ที่ให้คนไทยและคนต่างชาติได้มีโอกาสพบปะหรือแลกเปลี่ยนข้อมูล และอาจจะกลายเป็นธุรกิจที่ร่วมทุนระหว่างไทยกับต่างชาติ ตรงนี้จะทำให้จังหวัดเชียงใหม่หรือที่อื่นที่เหมาะสม กลายเป็นจุดบ่มเพาะสร้างธุรกิจหน้าใหม่ขึ้นมาได้

อย่างไรก็ตามการที่จะออกวีซ่าเกี่ยวกับ Digital Nomad จะต้องลงรายละเอียดที่ชัดเจนและมีการเชื่อมโยงกฎระเบียบระหว่างวีซ่ากับแนวนโยบายและกลยุทธ์ในการที่ทำให้เกิดผลประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจ ทั้งในเชิงของการชาวต่างชาติเข้ามาใช้ชีวิต และเชิงทำให้เกิดธุรกิจใหม่ๆ ร่วมกับคนในพื้นที่ แต่ไทยต้องกำหนดให้ชัดเจนว่านโยบายเป็นอย่างไร การที่เข้ามาทำงานต้องอยู่ภายหน้าสายตาของภาครัฐของไทย ส่วนใครที่ไม่ปฏิบัติตามเราก็จะไม่อนุญาตหรือมีการดำเนินการตามกฎหมาย

“การยกเลิกฟรีวีซ่า 60 วันถือว่าเหมาะสม แต่ในขณะเดียวกันก็จะต้องมีวีซ่าประเภทอื่นที่ทำให้คนที่นิยมเข้าออกหรือทำงานทางไกล และเป็นคนที่มีคุณภาพ ดึงดูดให้บุคคลเหล่านี้เข้ามา ผ่านการบริหารจัดการที่เข้มข้น ได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย จึงคิดว่าเป็นแนวทางที่เราน่าจะต้องดำเนินการ ยืนยันว่าวีซ่าสำคัญมากดังนั้นต้องให้ความสำคัญเพราะเป็นสิ่งที่กำหนดว่ากลยุทธ์วีซ่าในแต่ละปีประเทศอยากจะดึงใครเข้ามา จึงต้องไปคิดว่าประเทศไทยจะให้สิทธิประโยชน์อะไรบ้าง นับเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องมีการคุยกันอย่างละเอียดตั้งแต่ต้นทาง”

ผศ.ดร.ดนัยธัญ กล่าวด้วยว่า รัฐบาลควรมีการคัดกรองผู้เดินทางเข้าประเทศให้มีประสิทธิภาพ การใช้เทคโนโลยีในการตรวจสอบข้อมูล การกำหนดประเภทวีซ่าที่สอดคล้องกับรูปแบบการทำงานยุคใหม่ ตลอดจนการอำนวยความสะดวกให้กับผู้ที่เข้ามาประกอบธุรกิจหรือทำงานอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

“ซึ่งตรงนี้อาจเป็นคำตอบที่ช่วยให้ประเทศไทยสามารถรับมือกับปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติได้ โดยไม่สูญเสียโอกาสทางเศรษฐกิจจากกลุ่มนักท่องเที่ยวและผู้พำนักคุณภาพ ถือเป็นโจทย์สำคัญที่ภาครัฐจำเป็นต้องพิจารณาอย่างรอบด้านต่อไป”