เครือข่าย RoLD Fellows ผนึกกำลังเปลี่ยนปอดกรุงเทพฯ สู่เศรษฐกิจสีเขียวคุ้งบางกะเจ้า

RoLD Fellows หรือ Rule of Law and Development Fellows เป็นเครือข่ายผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่พัฒนาโดย สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน) เพื่อเสริมสร้างผู้นำจากหลากหลายภาคส่วนให้สามารถขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศบนหลักนิติธรรมและความยั่งยืน ผ่านการทำงานร่วมกันในประเด็นสำคัญด้านสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม

กิจกรรมครั้งนี้ถือเป็นการรวมตัวของผู้แทนจากหลายองค์กร อาทิ สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) นำโดย ดร.พิเศษ สอาดเย็น, สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.), สำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคีปรองดอง (สำนักงาน ป.ย.ป.), กรมป่าไม้, องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งฝรั่งเศส (AFD) รวมถึงภาคเอกชนและองค์กรภาคประชาสังคม เช่น สถาบันธรรมรัฐเพื่อการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม (GSEI), Big Trees Foundation, Centre for Humanitarian Dialogue, เทใจ, 30×30 Thailand Coalition, RUBEA Center of Excellence in Regional, Urban & Built Environmental Analytics จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รวมทั้ง สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

โดยมีองค์กรพันธมิตรและผู้สนับสนุนสำคัญ ได้แก่ Double A, Juang Pattana Holding (จึงพัฒนาโฮลดิ้ง) และ TNP Group เพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทางใหม่ในการบริหารจัดการพื้นที่สีเขียวของคุ้งบางกะเจ้า ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็น “ปอดสีเขียวของกรุงเทพมหานคร” หัวใจสำคัญของโครงการคือการผลักดันระบบ PES (Payment for Ecosystem Services) หรือการจ่ายค่าตอบแทนบริการระบบนิเวศ ซึ่งเป็นแนวคิดที่ให้ผู้ที่ได้รับประโยชน์จากระบบนิเวศ เช่น การดูดซับคาร์บอน การลดฝุ่น PM2.5 การรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ และการเป็นพื้นที่สีเขียวของเมือง ร่วมกันสนับสนุนชุมชนที่ทำหน้าที่ดูแลทรัพยากรธรรมชาติ

สำหรับแนวคิดดังกล่าว มีเป้าหมายสำคัญในการเปลี่ยนบทบาทของคนท้องถิ่นจากเดิมที่ถูกมองว่าเป็นเพียงผู้เฝ้าป่า ให้กลายเป็นนักอนุรักษ์กินได้ (Conservation Entrepreneur) ที่สามารถสร้างรายได้จากการดูแลพื้นที่สีเขียว พร้อมมีความมั่นคงในอาชีพและที่ดินของตนเอง ภายในเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ ดร.บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ ได้นำเสนอแนวคิด “วิถีบางกะเจ้า: ลมหายใจที่เป็นธรรม” โดยชี้ให้เห็นว่าคุ้งบางกะเจ้าไม่ควรถูกมองเพียงในฐานะทรัพยากรของเมือง แต่คือบ้านที่มีชีวิตของชุมชนท้องถิ่น และการพัฒนาที่แท้จริงต้องตั้งอยู่บนหลัก Climate Justice หรือความยุติธรรมเชิงนิเวศ

ขณะที่แนวคิดดังกล่าว เน้นทั้งการจัดสรรผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม (Distributive Justice) ซึ่งชุมชนควรได้รับค่าตอบแทนจากการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ และการยอมรับศักดิ์ศรีของชุมชน (Recognition Justice) ในฐานะหุ้นส่วนสำคัญของการพัฒนา

ในช่วงบ่าย ผู้เข้าร่วมได้ลงพื้นที่สัมผัสวิถีชีวิตของชุมชนผ่านกิจกรรม “ลัลล้าอีโคโนมี” ซึ่งเป็นแนวคิดเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงธรรมชาติ วัฒนธรรม และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ อาทิ การพายเรือชมคลองป่าจากและเรียนรู้การทำขนมจาก การเยี่ยมชมสวนผลไม้และศึกษาระบบจัดการน้ำเค็มด้วยโซลาร์เซลล์ รวมถึงกิจกรรม mini Forest และ Sound Bath ที่เปิดประสาทสัมผัสให้ผู้เข้าร่วมได้เชื่อมโยงกับธรรมชาติอย่างลึกซึ้ง

ทางด้านผู้จัดงาน ระบุว่า โครงการ Forest Guardians: PES บางกะเจ้า มีเป้าหมายพัฒนาให้เป็นต้นแบบของการบริหารจัดการพื้นที่สีเขียวเมือง ที่สามารถสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การพัฒนาเศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของชุมชน

อย่างไรก็ตาม ในระยะยาวโมเดลดังกล่าวอาจขยายผลสู่พื้นที่อื่นของประเทศไทย เพื่อสร้างระบบเศรษฐกิจสีเขียวที่ทำให้ธรรมชาติสามารถสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจ พร้อมรักษาระบบนิเวศและชุมชนไปพร้อมกัน และทำให้คุ้งบางกะเจ้ายังคงเป็นมรดกธรรมชาติที่มีชีวิตของประเทศต่อไป.