ผู้บริโภคจีนหันซื้อของมือสอง เศรษฐกิจซบเซาผลักดันตลาดรีไซเคิล

ปรากฏการณ์ใหม่กำลังเกิดขึ้นในศูนย์การค้าใจกลางเซี่ยงไฮ้ เมื่อลูกค้าเดินเลือกซื้อเสื้อโค้ตมือสอง กางเกงราคา 2 ดอลลาร์ และเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ผ่านการใช้งานแล้ว สิ่งที่เมื่อ 10 ปีก่อนไม่เคยเห็นในห้างสรรพสินค้าชั้นนำของจีน

สภาพเศรษฐกิกที่ซบเซา ปัญหาการว่างงานในกลุ่มวัยรุ่น และวิกฤตอสังหาริมทรัพย์ที่ยืดเยื้อหลายปี ผลักดันให้ผู้บริโภคปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้จ่าย ผู้นำจีนคาดว่าจะประกาศนโยบายกระตุ้นการบริโภคภายในประเทศในการประชุม Two Sessions ประจำปีสัปดาห์นี้ แม้ต้องเผชิญกับความท้าทาย

ความคิดเห็นเปลี่ยนไปต่อสินค้ามือสอง

“ทุกคนรู้สึกถึงความกดดันทางการเงิน จึงต้องหาของที่ถูกลง” หลิว อายุ 42 ปี ลูกค้าที่มาซื้อหนังสือมือสองที่ร้านในเซี่ยงไฮ้ กล่าว

ความเชื่อดั้งเดิมของจีนที่มองสินค้ามือสองเป็นสิ่งไม่สะอาดหรือเป็นสัญลักษณ์ของความยากจนกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

“การได้ชานมฟรีดีกว่าจ่าย” หลิว ให้คำเปรียบเทียบกับความคิดของเธอ ตลาดออนไลน์ก็เฟื่องฟูเช่นกัน โดยนำโดย Xianyu แพลตฟอร์มของอาลีบาบาที่คล้าย eBay มีผู้ใช้งานกว่า 600 ล้านคน และ Zhuanzhuan แพลตฟอร์มขายของมือสองที่เทนเซ็นต์สนับสนุน

การขยายตัวของตลาดมือสอง

Xianyu เปิดสาขาแรกในปี 2024 และขยายไปกว่า 20 แห่งทั่วประเทศ ร้านค้าเหล่านี้คล้ายร้านการกุศลในยุโรป โชว์ตุ๊กตาผ้าควบคู่กับรถเข็นเด็กและรองเท้าผ้าใบในสภาพต่างๆ แนวคิดใหม่ในประเทศที่คนชั้นกลางมักชื่นชอบสินค้าลักชัวรี่ล่าสุด

Zhuanzhuan ดำเนินการเคาน์เตอร์ขายของมือสองหลายร้อยแห่งทั่วประเทศ เปิดร้านขนาดใหญ่แบบโกดังในปักกิ่งเมื่อปีที่แล้ว จำหน่ายทุกอย่างจากอุปกรณ์เกมส์ไปจนถึงกระเป๋าถือ

แรงจูงใจหลักคือ “ราคา”

หลี่ หยูจุน ผู้ก่อตั้งร้านค้าของมือสองในเซี่ยงไฮ้ บอก AFP ว่า ผู้บริโภคจีนใส่ใจสิ่งแวดล้อมมากขึ้น แต่ราคาถูกยังคงเป็นแรงดึงดูดหลัก โดยสินค้ามือสองคุณภาพดีมีราคา 30-60% จากราคาเดิม

“ชุมชนหลายแห่งจัดตลาดนัด” หลิน อายุ 37 ปี ผู้ซื้อสินค้า บอกกับ AFP “เราสามารถซื้อ (สิ่งที่มีประโยชน์) ในราคาที่ดีมาก”

ฤดูกาลเทศกาลที่เงียบเหงา

การบริโภคยังคงซบเซาหลังช่วงเทศกาล แม้รัฐบาลพยายามกระตุ้นการใช้จ่าย การประชุม Two Sessions มาหลังตรุษจีนที่ขยายเป็นวันหยุดสาธารณะ 9 วัน เพื่อส่งเสริมการใช้จ่ายด้านท่องเที่ยวและสันทนาการ

แม้มีการเดินทางภายในประเทศสถิติใหม่ 596 ล้านครั้งตลอดช่วงวันหยุด การใช้จ่ายท่องเที่ยวต่อหัวต่ำกว่าระดับก่อนแพนเดมิก 8.8% และลดลงจากปีที่แล้ว 0.2% นักวิเคราะห์โกลด์แมนแซคส์ รายงาน

หัว เหลย อาศัยอยู่ในปักกิ่ง กล่าวกับ AFP หลังนั่งรถไฟกลับบ้านเกิดในมณฑลเหอเป่ย ว่าจะใช้ช่วงเทศกาลอย่างเงียบเหงา “ปกติแล้วเวลากลับบ้านจะอยู่แต่ในบ้าน ไม่ค่อยออกไปไหน”

รัฐบาลหลีกเลี่ยงการแจกเงินกระตุ้นเศรษฐกิจจำนวนมาก แต่พยายามดึงดูดผู้ซื้อด้วยเงินอุดหนุนและคูปองที่จำกัดเฉพาะการซื้อบางประเภท แต่มีผลจำกัด ดันแคน ริกลีย์ จาก Pantheon Macroeconomics บอก AFP ว่า เงินอุดหนุนกระตุ้นการแลกเปลี่ยนสำหรับรถยนต์และเครื่องใช้ไฟฟ้า “มีผลจำกัด เป็นการดึงการใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นอยู่แล้วมาข้างหน้า และทำให้คนลดการใช้จ่ายในที่อื่น”

ความท้าทายของตลาด

ที่ห้างเฟอร์นิเจอร์ใจกลางเซี่ยงไฮ้ พนักงานขายเฟอร์นิเจอร์ บอกกับ AFP ว่าไม่เห็นผลกระทบมากต่อธุรกิจ “ต้องเข้าประกวดเพื่อชิงคูปอง” เธอกล่าว โดยเสริมว่าลูกสาวต้องชวนเพื่อน 10 คนเพื่อจับสลากซื้อเตียง

เธอชี้ไปที่ศูนย์การค้าที่เกือบว่าง ซึ่งในปีที่ผ่านมาจะเต็มไปด้วยลูกค้าทันทีหลังช่วงปีใหม่ “สถานการณ์ตลาดค่อนข้างน่ากลัว”

ทั้งนี้ กองทุนการเงินระหว่างประเทศเรียกร้องให้ปักกิ่งขยายสวัสดิการด้านสุขภาพ เงินบำนาญ และสิทธิประโยชน์สังคมเพื่อปรับปรุงความเต็มใจของผู้บริโภคในการใช้จ่าย นักเศรษฐศาสตร์คนอื่นๆ สนับสนุนแรงจูงใจที่ตรงไปตรงมา