‘สี’ ไม่ได้กลับบ้านมือเปล่า จีนคว้า ‘เวลาอันล้ำค่า’ จากดีลพักรบ

สำหรับจีนและประธานาธิบดี “สี จิ้นผิง” ผลลัพธ์สำคัญที่สุดจากการประชุมสุดยอดกับประธานาธิบดี “โดนัลด์ ทรัมป์” ที่กรุงวอชิงตัน อาจไม่ใช่ข้อตกลงการค้าครั้งใหญ่ แต่เป็นสิ่งที่เรียบง่ายกว่านั้น นั่นคือ “เวลา”

“เวลา” ที่จีนจะใช้รับมือกับวิกฤติอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งกัดกินความมั่งคั่งของประชาชนหลายสิบล้านครัวเรือน “เวลา” ที่จะจัดการปัญหาการเงินของรัฐบาลท้องถิ่น หลังรายได้จากการขายสิทธิการใช้ที่ดินทรุดตัว และ “เวลา” ที่จะลดการพึ่งพาสหรัฐและประเทศอุตสาหกรรมอื่นๆ เพิ่มอีก

ที่สำคัญ จีนยังต้องการสภาพแวดล้อมระหว่างประเทศที่มีเสถียรภาพ ก่อนการประชุมสมัชชาใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีนในปีหน้า ซึ่งจะมีการจัดวางผู้นำระดับสูงและกำหนดทิศทางนโยบายสำคัญของประเทศ

สถานการณ์เช่นนี้ แตกต่างจากช่วงแรกที่ทรัมป์กลับเข้าสู่ทำเนียบขาวอย่างมาก เพราะในเวลานั้น สหรัฐเปิดฉากกดดันจีนอย่างหนัก ทั้งการขึ้นภาษีนำเข้าจากจีนสูงถึง 145% ในช่วงหนึ่ง และเพิ่มข้อจำกัดด้านการค้าเทคโนโลยี

แต่ความขัดแย้งไม่ได้ดำเนินไปในทิศทางที่ปักกิ่งหวั่นเกรง

คีธ แบรดเชอร์ แห่งเดอะนิวยอร์กไทมส์ประจำกรุงปักกิ่งและเป็นผู้เขียนหนังสือ “The Race for Rare Earths” ชี้ว่า จีนกำลังแสดงให้เห็นว่าตัวเองมี “อาวุธทางเศรษฐกิจ” เช่นกัน โดยเฉพาะการครอง “ห่วงโซ่อุปทานแร่หายากและแม่เหล็ก” ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญต่ออุตสาหกรรมรถยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และอาวุธ

หลังจีน “จำกัดการส่งออกแร่หายาก” ไปยังสหรัฐ วอชิงตันก็ผ่อนมาตรการบางส่วน ภาษีลดลงจากระดับสูงสุด ข้อจำกัดการส่งออกบางอย่างถูกผ่อนคลาย และทั้งสองฝ่ายหันมาเจรจาข้อตกลงพักรบทางการค้าชั่วคราวหลายรอบ

การแข่งขันระหว่างสองมหาอำนาจยังไม่หายไป โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมแห่งอนาคตอย่าง AI และหุ่นยนต์ แต่แรงปะทะได้ลดลงจากช่วงแรก ขณะที่จีนพิสูจน์ให้เห็นว่าสามารถสร้างต้นทุนทางเศรษฐกิจให้สหรัฐได้เช่นกัน

ช่วงเวลาที่ความตึงเครียดลดลง ยังเปิดโอกาสให้ปักกิ่งเดินหน้าสร้างเศรษฐกิจที่พึ่งพาตัวเองมากขึ้น จีนใช้เวลาหลายปีลดการนำเข้าเทคโนโลยีสำคัญ พร้อมสร้างฐานการผลิตภายในประเทศ จนกลายเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ในหลายอุตสาหกรรม ตั้งแต่แบตเตอรี่ แผงโซลาร์เซลล์ อุปกรณ์โทรคมนาคม ไปจนถึงรถยนต์ไฟฟ้า

ในด้านพลังงาน การลงทุนมหาศาลใน EV พลังงานลม พลังงานแสงอาทิตย์ และโครงข่ายไฟฟ้า ยังช่วยลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลจากต่างประเทศ ทำให้เศรษฐกิจจีนรับมือกับความผันผวนของราคาน้ำมันและความเสี่ยงด้านอุปทานได้ดีขึ้น

ขณะเดียวกัน ภาคส่งออกของจีนยังคงแข็งแกร่ง โดยจีนขยายตลาดไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ลาตินอเมริกา และภูมิภาคอื่นๆ ช่วยลดการพึ่งพาตลาดสหรัฐโดยตรง ขณะที่เกินดุลการค้าของจีนในปีนี้มีแนวโน้มแตะหรือสูงกว่าสถิติราว 1.2 ล้านล้านดอลลาร์ในปีก่อน

ล่าสุด สหรัฐและจีนตกลงขยายเวลาพักรบทางการค้าออกไปถึงวันที่ 10 มกราคม ทำให้ทั้งสองฝ่ายมีเวลาเจรจาต่อไปโดยยังไม่กลับเข้าสู่วงจรการขึ้นภาษีตอบโต้เต็มรูปแบบ

สำหรับสี ช่วงเวลานี้มีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะจีนยังเผชิญโจทย์หนักภายในประเทศ โดยเฉพาะ “วิกฤติอสังหาริมทรัพย์” ราคาบ้านที่ลดลงกระทบความมั่งคั่งของครัวเรือน ขณะที่รัฐบาลท้องถิ่นสูญเสียรายได้จากที่ดิน ส่งผลให้ผู้บริโภคลดการใช้จ่ายและเศรษฐกิจต้องพึ่งพาการส่งออกมากขึ้น

ดังนั้น หากการพบกับทรัมป์สามารถช่วยประคองความสัมพันธ์จีน-สหรัฐไม่ให้กลับไปเผชิญหน้ารุนแรงอีกครั้ง ปักกิ่งก็จะมีพื้นที่มากขึ้นในการจัดการปัญหาเหล่านี้

ท้ายที่สุด “ชัยชนะ” ที่สำคัญสำหรับสี อาจไม่ใช่การได้ข้อตกลงครั้งประวัติศาสตร์จากวอชิงตัน

แต่อาจเป็นเพียงการเดินออกจากโต๊ะเจรจาโดยไม่มีภาษีรอบใหม่ ไม่มีการเผชิญหน้าครั้งใหญ่ และได้ “เวลา” เพิ่มขึ้นอีกเล็กน้อย