• Sat. Nov 21st, 2026

สมการทุนธุรกิจไทย ‘รายใหญ่ได้-รายเล็กหด’ เดิมพันทางรอดเศรษฐกิจ : โจทย์ใหญ่เมื่อสินเชื่อSMEติดลบยาว17ไตรมาส

สมการทุนธุรกิจไทย-‘รายใหญ่ได้-รายเล็กหด’-เดิมพันทางรอดเศรษฐกิจ-:-โจทย์ใหญ่เมื่อสินเชื่อsmeติดลบยาว17ไตรมาสสมการทุนธุรกิจไทย ‘รายใหญ่ได้-รายเล็กหด’ เดิมพันทางรอดเศรษฐกิจ : โจทย์ใหญ่เมื่อสินเชื่อSMEติดลบยาว17ไตรมาส

ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือเอสเอ็มอี (SMEs) เปรียบเสมือนฟันเฟืองสำคัญที่หล่อเลี้ยงระบบเศรษฐกิจไทย ตั้งแต่กิจการค้าปลีก ร้านอาหาร ธุรกิจบริการ ไปจนถึงผู้ผลิตและผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทานของภาคอุตสาหกรรม แม้แต่ละกิจการจะมีขนาดไม่ใหญ่เมื่อเทียบกับบริษัทชั้นนำ แต่เมื่อรวมกันแล้วกลับมีบทบาทอย่างมากต่อการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและการจ้างงาน โดยมีผู้ประกอบการกว่า 3.2 ล้านราย คิดเป็น 99.5% ของจำนวนธุรกิจทั้งหมด และรองรับการจ้างงานเกือบ 70% ของประเทศ

ความสำคัญของเอสเอ็มอีจึงไม่ได้อยู่เพียงแค่การเป็นแหล่งสร้างรายได้ให้แก่ผู้ประกอบการรายย่อย แต่ยังเป็นกลไกกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจไปสู่ประชาชนในวงกว้าง เชื่อมโยงกิจกรรมการผลิต การค้า และบริการในระดับชุมชนเข้ากับระบบเศรษฐกิจโดยรวม อีกทั้งยังเป็นฐานสำคัญในการสร้างผู้ประกอบการรายใหม่และเพิ่มความหลากหลายให้แก่โครงสร้างเศรษฐกิจ หากธุรกิจกลุ่มนี้สามารถเติบโตได้อย่างเข้มแข็ง ย่อมมีส่วนช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างภูมิคุ้มกันให้เศรษฐกิจไทยในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม เส้นทางการเติบโตของเอสเอ็มอีในช่วงหลายปีที่ผ่านมาไม่ได้ราบรื่นนัก นับตั้งแต่วิกฤตโควิด-19 ที่กระทบต่อรายได้และสภาพคล่องของธุรกิจจำนวนมาก แม้เศรษฐกิจจะทยอยกลับมาเปิดกิจกรรมและฟื้นตัว แต่การฟื้นตัวกลับเกิดขึ้นอย่างไม่เท่าเทียมกัน และไม่ทั่วถึงในแต่ละอุตสาหกรรม ขณะที่ผู้ประกอบการยังต้องเผชิญกับกำลังซื้อภายในประเทศที่เปราะบาง ภาระหนี้ของภาคครัวเรือน ต้นทุนการดำเนินธุรกิจที่อยู่ในระดับสูง ตลอดจนการแข่งขันที่รุนแรงขึ้นจากสินค้านำเข้าและการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี

แรงกดดันเหล่านี้ทำให้เอสเอ็มอีจำนวนไม่น้อยต้องดำเนินธุรกิจด้วยความระมัดระวังมากขึ้น รายได้ที่ฟื้นตัวไม่เต็มที่สวนทางกับภาระค่าใช้จ่ายและต้นทุนที่ต้องแบกรับ ส่งผลให้ความสามารถในการสะสมเงินทุนและขยายกิจการมีข้อจำกัด ขณะที่การปรับตัวเพื่อรับมือกับการแข่งขันยุคใหม่ ทั้งการลงทุนในเทคโนโลยี การยกระดับประสิทธิภาพการผลิต และการพัฒนาสินค้าและบริการ ล้วนต้องอาศัยเงินทุนเพิ่มเติม แต่ในทางกลับกัน ธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงขึ้นกลับเผชิญข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนมากกว่าเดิม

‘ปัญหาสภาพคล่อง’ จึงค่อย ๆ ขยับจากโจทย์เฉพาะหน้าของผู้ประกอบการ ไปสู่ข้อจำกัดสำคัญที่อาจฉุดรั้งศักยภาพการเติบโตของเอสเอ็มอีในระยะยาว โดยเฉพาะเมื่อสถาบันการเงินยังต้องระมัดระวังการปล่อยสินเชื่อ ท่ามกลางความเสี่ยงด้านความสามารถในการชำระหนี้และแนวโน้มเศรษฐกิจที่ยังมีความไม่แน่นอน ทำให้ผู้ประกอบการรายเล็กที่ต้องการเงินทุนหมุนเวียนเพื่อประคองกิจการ หรือเงินลงทุนเพื่อยกระดับธุรกิจ ต้องเผชิญกับกำแพงการเข้าถึงสินเชื่อที่ยากขึ้น

ภาพสะท้อนที่ชัดเจนปรากฏผ่านตัวเลขสินเชื่อเอสเอ็มอีล่าสุดในไตรมาส 3 ปี 2569 ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ซึ่งพบว่าสินเชื่อธุรกิจเอสเอ็มอียังคงหดตัว 4.2% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน นับเป็นการติดลบต่อเนื่องเป็นไตรมาสที่ 17 หรือยาวนานกว่า 4 ปี ขณะที่สินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่กลับขยายตัวถึง 10.4% สวนทางกับหนี้เสียเอสเอ็มอีที่เพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ 9.1%

ตัวเลขดังกล่าวไม่เพียงสะท้อน ปัญหาการเข้าถึงแหล่งทุนของผู้ประกอบการรายเล็ก แต่ยังฉายภาพความแตกต่างของการฟื้นตัวในภาคธุรกิจ และชวนให้จับตาว่า เมื่อ ‘เงินทุน’ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนกิจการยังเข้าไม่ถึงเอสเอ็มอีอย่างเพียงพอ ธุรกิจฐานรากของประเทศจะประคองตัวและกลับมาเติบโตได้อย่างไร

ทั้งนี้ หากพิจารณาลึกลงไปในภาพสินเชื่อ จะพบว่าปัญหาของเอสเอ็มอีไม่ได้เกิดขึ้นโดดเดี่ยว แต่กำลังสะท้อนความแตกต่างของภาคธุรกิจที่ชัดเจนขึ้นเรื่อย ๆ โดยในไตรมาส 3 ปี 2569 แม้สินเชื่อระบบธนาคารพาณิชย์โดยรวมจะขยายตัว 4% แต่แรงขับเคลื่อนหลักกลับมาจากสินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่ที่เติบโตถึง 10.4% สวนทางกับสินเชื่อเอสเอ็มอีที่ยังหดตัวต่อเนื่อง ภาพดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า เงินทุนในระบบไม่ได้กระจายไปถึงธุรกิจทุกขนาดอย่างเท่าเทียมกัน โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายเล็กที่ยังเผชิญข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน

ปัจจัยสำคัญส่วนหนึ่งมาจากความเปราะบางของตัวธุรกิจเอง ทั้งความสามารถในการแข่งขันที่ยังมีข้อจำกัด รายได้ที่ฟื้นตัวไม่เต็มที่ และความสามารถในการชำระหนี้ที่ยังเป็นความเสี่ยงสำหรับสถาบันการเงิน โดยเฉพาะธุรกิจค้าขายขนาดเล็กและผู้ประกอบการในภาคบริการบางกลุ่มที่ยังต้องเผชิญการแข่งขันสูง ขณะที่ธนาคารจำเป็นต้องพิจารณาความเสี่ยงและความสามารถในการชำระคืนอย่างรอบคอบมากขึ้น ส่งผลให้ผู้ประกอบการที่มีฐานะทางการเงินไม่แข็งแรงหรือมีภาระหนี้เดิมอยู่แล้ว ยิ่งมีข้อจำกัดในการขอสินเชื่อใหม่เพื่อใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียนหรือขยายกิจการ

เมื่อพิจารณาควบคู่กับคุณภาพสินเชื่อ จะยิ่งเห็นความแตกต่างระหว่างธุรกิจสองกลุ่มชัดเจนขึ้น โดยสัดส่วนหนี้เสีย (NPL) ของเอสเอ็มอีในไตรมาสที่ 3 ปี 2569 ที่เพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ 9.1% จาก 8.91% ในไตรมาสก่อนหน้า ขณะที่ธุรกิจขนาดใหญ่มีสัดส่วนหนี้เสียเพียง 1.34% แม้ ธปท. จะอธิบายว่าสัดส่วนหนี้เสียของเอสเอ็มอีส่วนหนึ่งเพิ่มขึ้นจากฐานสินเชื่อที่หดตัวลง และการไหลเข้าของหนี้เสียรายใหม่ยังไม่ได้อยู่ในระดับน่ากังวล แต่ตัวเลขดังกล่าวก็สะท้อนความเปราะบางของผู้ประกอบการรายเล็กที่ยังต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เพราะหากธุรกิจไม่สามารถฟื้นรายได้และกลับมาชำระหนี้ได้ตามปกติ โอกาสในการเข้าถึงสินเชื่อใหม่ก็ย่อมยากขึ้นตามไปด้วย

ในอีกด้านหนึ่ง การขยายตัวของสินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่ โดยเฉพาะกลุ่มเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งมีอัตราการเติบโตสูงถึง 78% แม้จะมาจากฐานสินเชื่อที่ยังไม่สูงนัก ยิ่งสะท้อนภาพการฟื้นตัวของเศรษฐกิจแบบสองขั้ว (K-shaped Recovery) ที่ธุรกิจขนาดใหญ่ซึ่งมีศักยภาพและความพร้อมในการลงทุนยังสามารถเข้าถึงเงินทุนเพื่อขยายกิจการได้ ขณะที่เอสเอ็มอีจำนวนมากยังติดอยู่กับข้อจำกัดด้านสภาพคล่องและความสามารถในการแข่งขัน

ดังนั้น โจทย์จึงไม่ได้อยู่เพียงการทำให้สินเชื่อกลับมาขยายตัวเป็นบวก แต่คือการทำอย่างไรให้เงินทุนกลับไปหล่อเลี้ยงธุรกิจฐานราก และเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรายเล็กมีศักยภาพเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจที่กำลังเปลี่ยนผ่าน

โดยประเด็นเรื่องสินเชื่อเอสเอ็มอีที่ติดลบติดต่อกันยาวนานกว่า 4 ปีนั้น วิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธปท. เป็นอีกหนึ่งหัวแรงสำคัญที่เข้ามาให้ความสำคัญกับปัญหานี้ ผ่านการปรับบทบาทของ ธปท. ด้วยการมามุ่งเน้นการแก้ไขข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านการแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือน ด้านการส่งเสริมการเข้าถึงสินเชื่อของเอสเอ็มอี ด้านการปรับปรุงกลไกการจัดหาเงินทุนและสินเชื่อให้ตอบสนองความต้องการของภาคเศรษฐกิจจริงอย่างมีประสิทธิภาพ และด้านการจัดการกระแสเงินผิดกฎหมายผ่านช่องทางและบริการทางการเงินต่าง ๆ

พร้อมทั้งชี้ให้เห็นภาพอย่างชัดเจนว่า ปัญหาของเอสเอ็มอีนั้น ไม่สามารถแก้ไขด้วยการอัดฉีดสินเชื่อจากระบบธนาคารเพียงอย่างเดียวจะแก้ได้ เพราะปัญหาของเอสเอ็มอีที่เกิดขึ้นในขณะนี้เป็นเรื่องที่เชื่อมโยงกับภาคเศรษฐกิจจริง เกี่ยวโยงไปถึงความสามารถในการดำเนินธุรกิจ ประสิทธิภาพ และผลิตภาพของผู้ประกอบการด้วย ไม่ใช่เพียงการขาดสภาพคล่องหรือเงินทุนเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป ดังนั้น ธปท. จึงได้ดำเนินเตรียมดำเนินการผ่าน 3 กลไกสำคัญ เพื่อเป็นการก้าวข้ามผ่านข้อจำกัดของผู้ประกอบการเอสเอ็มอี

ตั้งแต่การเชื่อมโยงผู้ประกอบการกับแหล่งทุน การแบ่งเบาความเสี่ยงในการปล่อยสินเชื่อ ไปจนถึงการนำข้อมูลทางเลือกมาใช้ประเมินความสามารถในการชำระหนี้ เพื่อเปิดโอกาสให้เอสเอ็มอีกลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึงสินเชื่อในระบบมีโอกาสได้รับเงินทุนมากขึ้น โดยกลไกแรก คือ การเตรียมเปิดตัวโครงการ SME Credit Portal ในช่วงเดือน ธ.ค. 2569 โดยโครงการนี้ถูกวางให้ทำหน้าที่เป็นตลาดกลางเชื่อมโยงผู้ประกอบการเอสเอ็มอีที่ต้องการเงินทุนกับสถาบันการเงินและผู้ให้บริการทางการเงิน ช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถเข้าถึงแหล่งสินเชื่อและเปรียบเทียบทางเลือกในการขอรับเงินทุนได้สะดวกขึ้น โดยมุ่งลดข้อจำกัดในการค้นหาแหล่งเงินทุน และเพิ่มโอกาสให้ธุรกิจที่มีศักยภาพสามารถเข้าถึงผู้ให้สินเชื่อที่เหมาะสมกับความต้องการได้มากกว่าเดิม

กลไกที่สอง คือ การพัฒนารูปแบบการค้ำประกันสินเชื่อใหม่ ผ่านการสร้างระบบแบ่งปันความเสี่ยงด้านเครดิต เพื่อให้สถาบันการเงินมีความมั่นใจในการปล่อยสินเชื่อแก่เอสเอ็มอีที่มีศักยภาพมากขึ้น โดย ธปท. อยู่ระหว่างออกแบบกลไกดังกล่าว และพิจารณาใช้แหล่งเงินจากการลดเงินนำส่งกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน (FIDF) รวมถึงการลดเงินนำส่งของกองทุนสำหรับธนาคารรัฐ คาดว่าจะช่วยสนับสนุนสินเชื่อใหม่ได้ประมาณ 100,000 ล้านบาทต่อปี ซึ่งเมื่อรวมกับกลไกของบรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.) อีกประมาณ 100,000 ล้านบาท จะทำให้เกิดสินเชื่อใหม่ได้รวมสูงถึง 200,000 ล้านบาทต่อปี โดย ธปท. ตั้งเป้าเสนอรายละเอียดให้กระทรวงการคลังพิจารณาภายใน 3-4 เดือน ก่อนเริ่มดำเนินการในปี 2570

และกลไกที่สาม คือ การจัดทำ Data Bureau เพื่อรวบรวมและเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยให้ความสำคัญกับการนำข้อมูลทางเลือก (Alternative Data) เช่น พฤติกรรมการชำระเงินและข้อมูลการดำเนินธุรกิจ มาใช้ประกอบการประเมินความสามารถในการชำระหนี้ของผู้ประกอบการ โดยเฉพาะกลุ่มที่ไม่มีประวัติสินเชื่อในระบบหรือมีข้อมูลทางการเงินไม่เพียงพอต่อการพิจารณาของสถาบันการเงิน กลไกนี้จึงมีเป้าหมายลดข้อจำกัดจากการใช้ประวัติสินเชื่อแบบเดิม และเปิดโอกาสให้พ่อค้าแม่ค้าและเอสเอ็มอีรายย่อยสามารถแสดงศักยภาพทางธุรกิจผ่านข้อมูลรูปแบบอื่น เพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงสินเชื่อในระบบ

“ตอนแถลงแผนงานครั้งแรก ผมเป็นคนชี้เกี่ยวกับประเด็นสินเชื่อเอสเอ็มอีที่ติดลบ ณ ขณะนั้นราว 15 ไตรมาส ในวันนั้นผมพยายามขายไอเดียเรื่องนี้ และโดนโจมตี (attack) อย่างมากในการขยายบทบาทของ ธปท. จากการดูแลเสถียรภาพ 3 ด้านของเศรษฐกิจ เพิ่มมาเป็นการดูแลประคับประคองเศรษฐกิจและแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง เพราะจีดีพีที่โตต่ำเกินไปจนทำให้คนแทบไม่มีเงิน ต้องไปกู้หนี้ กลายเป็นหนี้ครัวเรือน เอสเอ็มอีมีปัญหา ทั้งหมดล้วนเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างทั้งสิ้น ผมใช้เหตุผลนี้มาอธิบาย และชี้ให้เห็นประเด็นว่าปัญหาเชิงโครงสร้างทำให้จีดีพีโตต่ำและสุดท้ายก็กระทบเสถียรภาพ แม้เรื่องสินเชื่อเอสเอ็มอีจะไม่ใช่หน้าที่โดยตรง ธปท. ไม่ได้เป็นผู้รับผิดชอบหลักในการดูแลเรื่องนี้ แต่เราก็ปรับบทบาทเข้าไปช่วยเหลือ ช่วยแก้ปัญหา ซึ่งต้องยอมรับว่าเป็นปัญหาที่ ธปท. ทำคนเดียวไม่ได้ แต่ทุกหน่วยงานต้องร่วมกัน และลงมือทำอย่างจริงจัง สุดท้ายแล้วมันถึงจะบรรเทาปัญหาไปเรื่อย ๆ” ผู้ว่าการ ธปท. ระบุ

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญของทั้ง 3 กลไก ไม่ได้อยู่เพียงการออกแบบเครื่องมือหรือกำหนดวงเงินสนับสนุน แต่คือ การทำให้กลไกเหล่านี้สามารถส่งผ่านเงินทุนไปถึงผู้ประกอบการที่มีศักยภาพได้จริง โดยเฉพาะเอสเอ็มอีรายเล็กที่ยังมีข้อจำกัดด้านหลักประกัน ประวัติสินเชื่อ และข้อมูลทางการเงิน ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญที่สถาบันการเงินใช้ประกอบการพิจารณาสินเชื่อ

ขณะเดียวกัน การดำเนินมาตรการยังต้องอาศัยความร่วมมือระหว่าง ธปท. กระทรวงการคลัง สถาบันการเงิน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การแบ่งเบาความเสี่ยงและการเชื่อมโยงข้อมูลเกิดขึ้นอย่างเป็นระบบ ไม่กลายเป็นเพียงช่องทางเพิ่มวงเงินสินเชื่อ แต่ยังคงติดข้อจำกัดในการเข้าถึงเช่นเดิม

ยิ่งไปกว่านั้น การแก้ปัญหาสินเชื่อเอสเอ็มอีในระยะยาวยังต้องเดินควบคู่ไปกับการยกระดับศักยภาพของผู้ประกอบการ เพราะแม้จะสามารถปลดล็อกให้เข้าถึงแหล่งทุนได้มากขึ้น แต่หากธุรกิจยังมีข้อจำกัดด้านผลิตภาพ เทคโนโลยี การบริหารจัดการ และความสามารถในการแข่งขัน เงินทุนที่เติมเข้าไปก็อาจช่วยได้เพียงประคองกิจการในระยะสั้น โดยไม่สามารถสร้างการเติบโตที่ยั่งยืนได้ โจทย์จึงอยู่ที่การเชื่อมโยงมาตรการด้านสินเชื่อเข้ากับการพัฒนาธุรกิจ เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถใช้เงินทุนไปเพิ่มประสิทธิภาพ สร้างมูลค่าเพิ่ม และปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจ

การหดตัวของสินเชื่อเอสเอ็มอีที่ต่อเนื่องมาถึง 17 ไตรมาส จึงไม่ใช่เพียงสัญญาณความเปราะบางของภาคธุรกิจกลุ่มหนึ่ง แต่เป็นโจทย์ใหญ่ของเศรษฐกิจไทยว่า จะทำอย่างไรให้ผู้ประกอบการรายเล็กไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ท่ามกลางการฟื้นตัวที่ยังไม่ทั่วถึง เพราะการเติบโตที่พึ่งพาธุรกิจขนาดใหญ่เพียงไม่กี่กลุ่ม อาจไม่เพียงพอที่จะสร้างฐานเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งและกระจายโอกาสได้อย่างแท้จริง

ท้ายที่สุด การแก้ปัญหาสินเชื่อเอสเอ็มอีที่ติดลบต่อเนื่องถึง 17 ไตรมาส จึงไม่ควรถูกวัดความสำเร็จจากตัวเลขสินเชื่อใหม่ที่เพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูด้วยว่าเงินทุนสามารถเข้าถึงธุรกิจที่เดิมถูกจำกัดโอกาสได้มากน้อยเพียงใด และช่วยให้ผู้ประกอบการกลับมายืนได้ด้วยศักยภาพของตัวเองหรือไม่ เพราะหากเอสเอ็มอียังไม่สามารถเข้าถึงทุนเพื่อปรับตัวและเติบโตได้อย่างทั่วถึง การฟื้นตัวของเศรษฐกิจที่กระจุกตัวอยู่ในธุรกิจขนาดใหญ่และอุตสาหกรรมใหม่ ก็อาจไม่เพียงพอที่จะยกระดับเศรษฐกิจไทยให้เติบโตได้อย่างแข็งแกร่งและทั่วถึงในระยะยาว

เพิ่มเพื่อน

———————————-
News Source : https://www.google.com/url?rct=j&sa=t&url=https://www.thaipost.net/economy-news/1112939/&ct=ga&cd=CAIyHGY3N2RkMGYwMjUwYTJhNjg6Y29tOnRoOlRIOlI&usg=AOvVaw36sI4G3gr7TQrv7WG2e0Qk