เปิดเทอมนี้ พ่อแม่จ่ายเยอะแค่ไหน? เมื่อมีค่าใช้จ่ายแฝงที่รัฐมองไม่เห็น และ”เรียนฟรี” ไม่มีอยู่จริง

ใกล้เข้าสู่ช่วง “พฤษภาคม” เดือนที่กระเป๋าสตางค์ของพ่อแม่ – ผู้ปกครองทั่วประเทศ กลับมาสั่นสะเทือนอีกครั้ง เพราะ ลูกๆหลาน กำลังจะเปิดเรียนปีการศึกษาใหม่ 

ขณะที่คำว่า “เรียนฟรี” คำมั่นสัญญาที่ฟังดูดีในทุกยุคสมัย แต่สำหรับพ่อแม่คนไทยในโลกความเป็นจริง นี่เป็นเพียงนโยบายทิพย์ และ “มหกรรมหนี้สิน” ย่อมๆ ก่อนถึงวันเปิดเทอม เพราะตัวเลขที่รัฐอุดหนุนกับค่าใช้จ่ายที่จ่ายจริง สวนทางกันอย่างน่าตกใจ 

จนเกิดคำถาม ว่า เรากำลังฟรี แค่ชื่อหรือไม่? 

ตีแผ่ตัวเลข ส่วนต่างที่รัฐ “มองไม่เห็น”

จากข้อมูลเงินอุดหนุนปี 2569 รัฐจัดสรรงบประมาณให้นักเรียนไทยแบบ “รายหัว” ที่พอแยกย่อยออกมา กลับกลายเป็นเงินจำนวนน้อยที่แทบจะซื้ออะไรไม่ได้ในยุคค่าครองชีพแพง

รายการค่าใช้จ่าย 

ค่าใช้จ่าย “ล่องหน” ที่รัฐแกล้งลืม

และแม้กระทรวงศึกษาธิการจะมีประกาศห้ามเก็บค่าใช้จ่าย 22 รายการ (เช่น ค่าเล่าเรียน, อินเทอร์เน็ต, ห้องสมุด) แต่ในทางปฏิบัติ กลับมี “ค่าใช้จ่ายแฝง” งอกออกมาเหมือนดอกเห็ด ในบางโรงเรียน เช่นกัน 

“เรียนฟรีไม่ฟรีจริง” ช่องโหว่กฎหมายที่ต้องปิด

ล่าสุด “พริษฐ์ วัชรสินธุ” สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาชน และ ผศ.อรรถพล อนันตวรสกุล ประธานอนุกรรมการด้านการศึกษา สภาผู้บริโภค ได้ชี้ให้เห็นประเด็นสำคัญว่า ปัญหาไม่ใช่แค่เรื่องงบประมาณ แต่คือ “การบังคับใช้กฎหมายที่หย่อนยาน” และช่องว่างใน พ.ร.บ.การศึกษาฯ ที่เปิดโอกาสให้สถานศึกษาเรียกเก็บเงินยิบย่อย

” ปัจจุบันผู้ปกครองยังถูกเรียกเก็บค่าบำรุงการศึกษาในรูปแบบต่างๆ ทั้งที่รัฐบอกว่าครอบคลุม 22 รายการพื้นฐานแล้ว แต่ในทางปฏิบัติพบว่า ผู้ปกครองจำนวนไม่น้อยยังคงถูกเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในรูปแบบของค่าบำรุงการศึกษา และค่าใช้จ่ายแฝงอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นค่าเครื่องแบบ หนังสือ อุปกรณ์เรียน ค่ากิจกรรม หรือแม้แต่ค่าเดินทางและอินเทอร์เน็ต “

บทสรุปที่น่าคิด ความเหลื่อมล้ำเริ่มต้นที่ “เงินอุดหนุน”

จากข้อมูลข้างต้น จะเห็นได้ว่า หากบ้านไหนไม่มีเงินสำรอง 5,000 – 20,000 บาท ก่อนเปิดเทอม สิ่งที่ตามมาคือการพึ่งพาหนี้นอกระบบ เพื่อแลกกับอนาคตของลูก

จนชวนตั้งคำถาม ว่า ถึงเวลาหรือยัง? ที่รัฐต้องเลิกอุดหนุนแบบ “เศษเสี้ยว” แล้วหันมามองความจริงว่า ค่าใช้จ่ายในการเรียน 1 คนต่อปีนั้นมหาศาลเพียงใด และต้องกำจัด “ค่าใช้จ่ายแฝง” ให้หมดไปเพื่อให้คำว่า เรียนฟรี เกิดขึ้นได้จริง ไม่ใช่แค่สโลแกนขายฝันตอนหาเสียงเท่านั้น

อย่างไรก็ดี สิ่งที่ชวนติดตาม คือ การประกาศนโยบายเมื่อครั้งหาเสียงของพรรคภูมิใจไทย ที่ระบุไว้ว่า แม้ประเทศไทยจะมีนโยบายเรียนฟรี 15 ปี แต่ยังไม่ใช่การเรียนฟรีที่แท้จริง อีกทั้งความเหลื่อมล้ำทางการศึกษายังคงปรากฎให้เห็นอยู่ และพบว่ามีเด็กกว่า 1 ล้านคน ถูกผลักออกจากระบบการศึกษาพรรคภูมิใจไทยจึงเสนอนโยบาย “การศึกษาเท่าเทียม พลัส” ที่จะทำให้การเรียนฟรีมีจริง เรียนฟรีมีงานทำ และเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย จะเกิดขึ้นได้จริงมากน้อยแค่ไหน.