การบรรลุข้อตกลงการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐฯ ถือเป็นก้าวสำคัญในการรักษาตลาดส่งออกมูลค่ากว่า 2.37 ล้านล้านบาทต่อปี เมื่อสหรัฐฯ เป็นอีกหนึ่งตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย คิดเป็นสัดส่วนเกือบ 1 ใน 4 ของการส่งออกทั้งหมด ขณะที่ไทยยังเดินหน้าเจรจาขอลดภาษีจาก 12.5% เหลือ 10% เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันกับประเทศคู่แข่งในอาเซียน อย่างไรก็ตาม
โจทย์ใหญ่ของไทยไม่ได้จบเพียงการต่อรองอัตราภาษี แต่ยังอยู่ที่การยกระดับผลิตภาพ ลดต้นทุน และเร่งปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ หลัง GDP ไทยเติบโตต่ำกว่าค่าเฉลี่ยภูมิภาค ขณะที่อุตสาหกรรมอาหารซึ่งเคยเป็นจุดแข็งกำลังสูญเสียส่วนแบ่งตลาดโลกให้กับคู่แข่ง
นายวิศิษฐ์ ลิ้มลือชา รองประธานกรรมการหอการค้าไทย และนายกสมาคมการค้าอาหารอนาคตไทย เปิดเผย “ฐานเศรษฐกิจ“ ว่า สัญญาณดังกล่าวทำให้การปรับตัวของภาคธุรกิจและภาคอุตสาหกรรมกลายเป็นโจทย์สำคัญที่ไทยไม่อาจชะลอได้อีกต่อไป โดยการลงนามกรอบข้อตกลงทางการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของการเจรจาการค้าระหว่างสองประเทศ โดยการลงนามครั้งนี้ยังไม่ใช่การสรุปเงื่อนไขทั้งหมด แต่เป็นการเห็นชอบกรอบและแนวทางร่วมกัน เพื่อนำรายละเอียดไปหารือในขั้นตอนต่อไป ขณะที่บางประเทศได้ดำเนินการเจรจาเสร็จสิ้นไปก่อนหน้านี้แล้ว
“ประเด็นสำคัญที่ไทยติดตามมาโดยตลอด คือการเจรจาจะเสร็จทันกรอบเวลาของสหรัฐฯ หรือไม่ รวมถึงอัตราภาษีที่ไทยจะได้รับ เนื่องจากตัวเลขภาษีไม่ได้เป็นเพียงต้นทุนทางการค้า แต่ยังส่งผลโดยตรงต่อความสามารถในการแข่งขันกับประเทศคู่แข่ง โดยเฉพาะในภูมิภาคอาเซียน”
นายวิศิษฐ์ กล่าวว่า ล่าสุด “สุภจี สุธรรมพันธุ์” เปิดเผยว่า อัตราภาษีของไทยได้รับการปรับลดจาก 12.5% เหลือ 10% หลังการลงนามกรอบข้อตกลง ถือเป็นสัญญาณว่าการเจรจาและการนำเสนอข้อมูลของไทยก่อนหน้านี้เริ่มส่งผลต่อเงื่อนไขทางการค้า ขณะเดียวกัน ในเชิงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ การลงนามยังแสดงให้เห็นว่าสหรัฐฯ เดินหน้าเข้าสู่ขั้นตอนการตกลงกับไทยแล้ว
สหรัฐฯ ตลาดส่งออกหลัก ไทยเสี่ยงกระทบเศรษฐกิจหากเสียตลาด
ตลาดสหรัฐฯ ถือเป็นตลาดส่งออกสำคัญของไทย โดยมีสัดส่วนการส่งออกประมาณ 25-27% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด สูงกว่าระดับในอดีตอย่างมีนัยสำคัญ หากไทยสูญเสียตลาดดังกล่าวอย่างรวดเร็ว ย่อมส่งผลกระทบต่อภาคการผลิต การจ้างงาน และภาพรวมเศรษฐกิจของประเทศ
ดังนั้น การที่ไทยสามารถเจรจาให้อัตราภาษีลดลงมาอยู่ที่ 10% จึงช่วยลดความเสี่ยงที่ตลาดส่งออกขนาดใหญ่จะหดตัวจากความเสียเปรียบด้านภาษี
นอกจากนี้ การที่ประเทศในอาเซียนได้รับอัตราภาษีในระดับเดียวกัน ยังเป็นปัจจัยสำคัญต่อการแข่งขัน เพราะผู้นำเข้าสหรัฐฯ จะพิจารณาราคาสินค้าเป็นหลัก หากสินค้าจากไทยและประเทศคู่แข่งมีอัตราภาษีเท่ากัน การแข่งขันจะขึ้นอยู่กับต้นทุน คุณภาพ และความสามารถในการส่งมอบสินค้าเป็นสำคัญ
นายวิศิษฐ์ กล่าวว่า ก่อนหน้านี้ไทยถูกจัดเก็บภาษี 12.5% ขณะที่บางประเทศ เช่น อินโดนีเซียและฟิลิปปินส์ ได้รับอัตรา 10% ทำให้ไทยเสียเปรียบด้านต้นทุนทางภาษี แต่เมื่ออัตราของไทยลดลงเหลือ 10% จึงช่วยให้กลับมาแข่งขันในระดับเดียวกับประเทศเหล่านั้นได้มากขึ้น
จับตาสินค้าเกษตรสหรัฐฯ เปิดทางเลือกนำเข้าถั่วเหลือง-ข้าวโพด
ทั้งนี้ ประเด็นที่ต้องติดตามหลังการลงนาม คือรายละเอียดสินค้าที่จะได้รับผลจากข้อตกลง โดยเฉพาะสินค้าเกษตร ซึ่งอาจสร้างทั้งโอกาสด้านวัตถุดิบและแรงกดดันต่อเกษตรกรไทย ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้าและเงื่อนไขการนำเข้า
“สำหรับสินค้าที่ไทยจำเป็นต้องนำเข้าอยู่แล้ว เช่น ถั่วเหลือง การเปิดทางเลือกให้สหรัฐฯ เข้ามาเป็นแหล่งนำเข้าเพิ่มเติม อาจช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นด้านการจัดหาวัตถุดิบ ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยผลิตถั่วเหลืองได้เพียงประมาณ 20,000 ตันต่อปี ขณะที่มีความต้องการใช้และนำเข้าสูงถึง 4-5 ล้านตันต่อปี จากหลายประเทศทั่วโลก การเปิดทางเลือกนำเข้าจากสหรัฐฯ จึงไม่ได้หมายความว่าไทยจะต้องซื้อสินค้าจากสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติ แต่เป็นการเพิ่มประเทศคู่ค้าอีกหนึ่งทางเลือก”
การตัดสินใจนำเข้ายังคงขึ้นอยู่กับภาคเอกชน โดยพิจารณาจาก 2 ปัจจัยหลัก ได้แก่ คุณภาพและราคา เนื่องจากรัฐบาลทำหน้าที่เปิดช่องทางการค้า ส่วนผู้ประกอบการจะเป็นผู้ตัดสินใจซื้อจากแหล่งที่สามารถแข่งขันได้จริง เช่นเดียวกับข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่งไทยมีความต้องการใช้ประมาณ 10 ล้านตันต่อปี ผลิตได้เองราว 5 ล้านตัน และต้องนำเข้าอีกประมาณ 5 ล้านตันจากต่างประเทศ รวมถึงประเทศเพื่อนบ้าน
ดังนั้น การเปิดทางให้สหรัฐฯ ส่งออกข้าวโพดมายังไทย จึงไม่ได้หมายความว่าปริมาณนำเข้าจะเพิ่มขึ้นเกินความต้องการเดิม แต่เป็นการเพิ่มทางเลือกให้ผู้ประกอบการ หากข้าวโพดจากสหรัฐฯ มีราคาถูกกว่าและมีคุณภาพตรงตามความต้องการ ก็อาจได้รับการพิจารณา แต่หากราคาไม่สามารถแข่งขันได้ ภาคเอกชนก็ไม่มีแรงจูงใจที่จะเปลี่ยนแหล่งนำเข้า
หมูสหรัฐฯ ยังติดข้อกฎหมายไทย ห้ามใช้สารเร่งเนื้อแดง
ส่วนสินค้าที่ต้องจับตาเป็นพิเศษ ได้แก่ เนื้อหมูจากสหรัฐฯ เนื่องจากประเทศไทยมีกฎหมายห้ามใช้สารเร่งเนื้อแดงหรือแรคโตพามีน (Ractopamine) ขณะที่การเลี้ยงสุกรในสหรัฐฯ ส่วนใหญ่มีการใช้สารดังกล่าว จึงยังติดข้อกำหนดทางกฎหมายของไทย และไม่สามารถนำเข้ามาจำหน่ายได้โดยไม่มีการปฏิบัติตามมาตรฐานที่กำหนด
ทั้งนี้ การเจรจาการค้าภายใต้นโยบายของประธานาธิบดี “โดนัลด์ ทรัมป์” มีประเด็นเรื่องความเป็นธรรมทางการค้า (Fair Trade) เป็นเงื่อนไขสำคัญ โดยสหรัฐฯ ต้องการให้ประเทศคู่ค้าปรับเงื่อนไขทางการค้าให้สอดคล้องกับแนวทางของตน
สำหรับไทย การไม่ตอบรับข้อเสนอใดเลยอาจทำให้เสียโอกาสทางการค้าและเสียเปรียบในการเจรจา จึงจำเป็นต้องพิจารณาเงื่อนไขแต่ละด้านอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะการรักษามาตรฐานความปลอดภัยและกฎหมายภายในประเทศควบคู่กับการเปิดตลาด
สหรัฐฯ ไม่ได้แข่งขันได้ทุกอุตสาหกรรม แต่เกษตรแปลงใหญ่ได้เปรียบต้นทุน
สำหรับความกังวลว่าสินค้าจากสหรัฐฯ จะทะลักเข้ามาแข่งขันกับผู้ผลิตไทยในวงกว้างนั้น ประเมินว่าความสามารถในการแข่งขันของสหรัฐฯ ไม่ได้ครอบคลุมทุกอุตสาหกรรม โดยสินค้าที่มีศักยภาพแข่งขันในตลาดโลกมีเพียงบางกลุ่ม
ตัวอย่างชัดเจนคือถั่วเหลือง ซึ่งสหรัฐฯ มีความได้เปรียบจากระบบเกษตรแปลงใหญ่ ใช้เครื่องจักรและเทคโนโลยีการผลิตขนาดใหญ่ ช่วยลดต้นทุนต่อไร่ รวมถึงมีความสามารถในการพัฒนาสายพันธุ์และเพิ่มผลิตภาพการผลิตได้รวดเร็ว เมื่อเปรียบเทียบผลผลิตถั่วเหลือง ไทยผลิตได้ประมาณ 300 กิโลกรัมต่อไร่ ขณะที่สหรัฐฯ สามารถผลิตได้ในระดับตันต่อไร่ ส่งผลให้ต้นทุนการผลิตของสหรัฐฯ ต่ำกว่าไทยอย่างมาก ในทางกลับกัน สหรัฐฯ ไม่ได้มีความได้เปรียบด้านต้นทุนในทุกอุตสาหกรรม โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่ต้องพึ่งพาแรงงานจำนวนมาก เนื่องจากค่าแรงในสหรัฐฯ สูงกว่าหลายประเทศทั่วโลก
GDP ไทยโต 2% ต่ำกว่าอาเซียน ส่งออกอาหารร่วงอันดับ 18
แม้การลดอัตราภาษีจะช่วยให้ไทยกลับมาแข่งขันกับประเทศในอาเซียนได้ในมิติของต้นทุนทางภาษี แต่ความท้าทายสำคัญยังอยู่ที่ความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทย ซึ่งปัจจุบันยังเติบโตต่ำกว่าหลายประเทศในภูมิภาค โดยข้อมูลการเติบโตทางเศรษฐกิจในอาเซียนระบุว่า หลายประเทศมีอัตราการขยายตัวสูง ขณะที่บางประเทศ เช่น เวียดนาม มีการเติบโตในระดับสูงต่อเนื่อง โดย GDP เฉลี่ยของอาเซียนอยู่ที่ประมาณ 5% กว่า ส่วนไทยเติบโตเพียง 2% กว่า ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของภูมิภาค
นอกจากการเติบโตทางเศรษฐกิจแล้ว ภาคอุตสาหกรรมอาหารซึ่งไทยเคยมีความได้เปรียบและตั้งเป้าหมายเป็นครัวของโลก ยังเผชิญแรงกดดันจากคู่แข่งที่พัฒนาศักยภาพอย่างรวดเร็ว เช่น อันดับการส่งออกอาหารของไทยลดลงจากอันดับ 12 ของโลกเมื่อประมาณ 3 ปีก่อน มาอยู่ที่อันดับ 18 ในปัจจุบัน โดยมีอินโดนีเซีย อินเดีย และเวียดนาม ขยับขึ้นมาแซงหน้า
สถานการณ์ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า แม้ไทยจะมีความเชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมอาหาร แต่ประเทศคู่แข่งไม่ได้หยุดพัฒนา ทั้งด้านเทคโนโลยีการผลิต ต้นทุน และประสิทธิภาพในการแข่งขัน ขณะเดียวกัน โครงสร้างเศรษฐกิจไทยยังพึ่งพาการส่งออกสูงถึง 60% ทำให้มีความอ่อนไหวต่อสถานการณ์เศรษฐกิจของประเทศคู่ค้า หากตลาดปลายทางประสบปัญหากำลังซื้อ ย่อมส่งผลกระทบต่อคำสั่งซื้อสินค้าและการผลิตของไทยโดยตรง
ส่วนสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์โลกที่ผลักดันให้เกิดการย้ายฐานการลงทุนมายังภูมิภาคอาเซียน ถือเป็นโอกาสของไทยเช่นกัน แต่เม็ดเงินลงทุนที่ไหลเข้าประเทศยังมีปริมาณน้อยกว่าประเทศเพื่อนบ้านบางแห่ง
สหรัฐฯ เตรียมประกาศอัตราภาษีทางการ คาดเริ่มใช้ต้นปี 2570
อย่างไรก็ตาม การกำหนดการประกาศอัตราภาษีอย่างเป็นทางการ เป็นหน้าที่ของรัฐบาลสหรัฐฯ ไม่ใช่ประเทศไทย โดยคาดว่าจะประกาศภายในปี 2569 และเริ่มบังคับใช้เร็วที่สุดในช่วงต้นปี 2570 หรือประมาณ 1-2 เดือนหลังการลงนาม
ส่วนสาเหตุที่สหรัฐฯ ยังไม่ประกาศอัตราภาษีทันที เนื่องจากต้องการให้ประเทศต่างๆ ดำเนินการลงนามข้อตกลงให้ได้จำนวนมากพอก่อน เพื่อประกาศเงื่อนไขพร้อมกัน โดยปัจจุบันยังมีหลายประเทศรอเจรจา เพราะกังวลว่าจะเสียโอกาสหากไม่สามารถตกลงได้ทันกรอบเวลาของสหรัฐฯ
สิ่งที่ไทยต้องดำเนินการต่อจากนี้ คือการเตรียมพร้อมรับมือผลกระทบจากข้อตกลงในทุกด้าน ทั้งภาคเกษตร อุตสาหกรรม และการส่งออก พร้อมเร่งยกระดับผลิตภาพและความสามารถในการแข่งขัน เพราะแม้จะไม่มีแรงกดดันจากนโยบายภาษีของสหรัฐฯ ไทยก็จำเป็นต้องปรับโครงสร้างเศรษฐกิจและพัฒนาศักยภาพของประเทศอยู่แล้ว ท่ามกลางการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้นในภูมิภาค การยึดติดกับรูปแบบการดำเนินธุรกิจเดิมโดยไม่เร่งปรับตัว อาจทำให้ไทยสูญเสียความสามารถในการแข่งขันให้กับประเทศคู่แข่งมากขึ้น
———————————-
News Source : https://www.google.com/url?rct=j&sa=t&url=https://www.thansettakij.com/business/674344&ct=ga&cd=CAIyHGY3N2RkMGYwMjUwYTJhNjg6Y29tOnRoOlRIOlI&usg=AOvVaw2OzHYbCel__7G1-ijOulE0

