ข้าวเกี่ยวแล้ว ใครรับซื้อ? เปิดกลไกตลาดข้าวเชียงรายช่วงท้ายฤดู
การเก็บเกี่ยวเป็นเพียงขั้นตอนหนึ่งของการทำนา เพราะหลังนำข้าวออกจากแปลง เกษตรกรยังต้องหาจุดรับซื้อ เปรียบเทียบราคา และรอเปลี่ยนผลผลิตให้เป็นเงินสำหรับค่าใช้จ่ายและการเพาะปลูกรอบต่อไป
ข่าวโรงสีหยุดรับซื้อข้าวในจังหวัดเชียงรายจึงเป็นประเด็นที่ต้องติดตาม โดยเฉพาะช่วงท้ายฤดูที่ยังมีผลผลิตทยอยเข้าสู่ตลาด คำถามสำคัญคือ โรงสีและสหกรณ์จะรองรับข้าวได้เพียงใด ความเชื่อมั่นด้านคุณภาพจะกลับมาอย่างไร และมาตรการที่เตรียมไว้จะช่วยให้เกษตรกรขายข้าวได้ด้วยเงื่อนไขใด
ข้อมูลที่กรมการค้าภายในรายงานเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า เชียงรายมีพื้นที่เพาะปลูกข้าวปีการผลิต 2569/70 ประมาณ 1.12 ล้านไร่ ผลผลิตรวมประมาณ 848,000 ตัน และเก็บเกี่ยวแล้วราว 80%
ข้าวเปลือกเจ้าและข้าวปทุมธานีออกสู่ตลาดหมดแล้ว เหลือข้าวเหนียวและข้าวหอมมะลิทยอยออกอีกประมาณ 170,000 ตัน โดยคาดว่าจะเก็บเกี่ยวเสร็จภายในสิ้นเดือนพฤศจิกายน ความต่อเนื่องของการรับซื้อในช่วงเวลาที่เหลือจึงมีความสำคัญต่อเกษตรกรที่กำลังนำผลผลิตออกขาย
โรงสี-สหกรณ์ ต้องรองรับข้าวที่ยังเหลือ
วัฒนศักย์ เสือเอี่ยม อธิบดีกรมการค้าภายใน ลงพื้นที่เชียงรายตามข้อสั่งการของนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เพื่อติดตามสถานการณ์หลังมีข่าวโรงสีหยุดรับซื้อข้าวในพื้นที่

ผลการหารือกับผู้ประกอบการโรงสีและสมาคมโรงสีข้าวไทย ทุกฝ่ายยืนยันพร้อมรับซื้อข้าวจากเกษตรกรอย่างต่อเนื่อง โดยสมาคมฯ พร้อมประสานโรงสีเพิ่มเติมเข้ามาช่วย หากกำลังรับซื้อในพื้นที่ไม่เพียงพอ
อีกช่องทางคือสหกรณ์การเกษตร ซึ่งยืนยันความพร้อมรวบรวมและรับซื้อข้าวจากสมาชิก โดยมีธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร หรือ ธ.ก.ส. พร้อมสนับสนุนสินเชื่อเพื่อเสริมสภาพคล่อง
กลไกทั้งสองส่วนทำหน้าที่เชื่อมผลผลิตจากแปลงนาเข้าสู่ตลาด โรงสีเป็นผู้รับซื้อและแปรรูป ส่วนสหกรณ์ช่วยรวบรวมผลผลิตของสมาชิก ขณะที่เงินทุนเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสามารถในการรับซื้อและจ่ายเงินให้เกษตรกรได้ต่อเนื่อง
อย่างไรก็ดี ข้อมูลการลงพื้นที่ครั้งนี้ยังไม่ได้แจกแจงสาเหตุและขอบเขตของการหยุดรับซื้อที่เป็นข่าว จึงยังไม่อาจสรุปได้ว่าเกิดจากความกังวลด้านคุณภาพ ข้อจำกัดด้านเงินทุน หรือกำลังรองรับผลผลิต การยืนยันเปิดรับซื้อจึงต้องติดตามควบคู่กับการดำเนินงานจริงในแต่ละจุดรับซื้อ

ผลตรวจผ่าน ช่วยคลายความกังวลได้แค่ไหน
ด้านคุณภาพ กรมการค้าภายในระบุว่า หน่วยงานที่รับผิดชอบได้ส่งตัวอย่างข้าวตรวจและรายงานผลว่าตัวอย่างทั้งหมดผ่านเกณฑ์มาตรฐาน พร้อมขอให้สมาคมโรงสีข้าวไทยและชมรมโรงสีข้าวจังหวัดเชียงรายเผยแพร่ผลตรวจแก่สมาชิกและผู้ประกอบการ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการซื้อขาย
บรรจง ตั้งจิตรวัฒนากุล นายกสมาคมโรงสีข้าวไทย ระบุว่า ตัวอย่างข้าวในเชียงรายทั้ง 10 ตัวอย่างผ่านเกณฑ์มาตรฐาน และยืนยันว่าโรงสีมีการตรวจสอบคุณภาพข้าวเป็นประจำ เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานและมีความปลอดภัย

ผลดังกล่าวเป็นข้อมูลสำหรับคลายความกังวลต่อตัวอย่างที่ได้รับการตรวจ แต่รายละเอียดในข่าวยังไม่ได้ระบุรายการที่ตรวจ จุดเก็บตัวอย่าง หรือช่วงเวลาเก็บตัวอย่าง จึงควรสื่อสารผลตามขอบเขตที่มีหลักฐานรองรับ
สำหรับตลาดข้าว การเผยแพร่ผลตรวจที่ชัดเจนและเข้าถึงผู้รับซื้อมีความสำคัญ เพราะช่วยให้ผู้ประกอบการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ และลดโอกาสที่ความกังวลจะกระทบการซื้อขายเกินกว่าข้อเท็จจริงที่ตรวจพบ
ราคาขยับ แต่ต้องเทียบภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน
กรมการค้าภายในรายงานว่า ราคาข้าวเปลือกเหนียวสดในพื้นที่ปรับจากประมาณ 9,100–9,200 บาทต่อตันในวันก่อนหน้า มาอยู่ที่ประมาณ 9,300–9,400 บาทต่อตัน และบางแห่งอาจสูงถึง 9,500 บาทต่อตัน
ผู้ประกอบการประเมินว่า ราคามีโอกาสขยับไปถึงกิโลกรัมละ 10 บาท หรือ 10,000 บาทต่อตัน โดยให้เหตุผลว่าผลผลิตในพื้นที่เหลือไม่มาก ขณะที่ตลาดยังต้องการข้าวเหนียวสูง

อย่างไรก็ตาม ระดับ 10,000 บาทต่อตันยังเป็นการคาดการณ์ของผู้ประกอบการ ส่วนราคาที่เกษตรกรขายได้จริงต้องพิจารณาชนิดข้าว ความชื้น คุณภาพ และเงื่อนไขของจุดรับซื้อประกอบกัน
การติดตามราคาจึงต้องเปรียบเทียบข้าวที่มีเงื่อนไขใกล้เคียงกัน รวมถึงดูรายการหักและค่าใช้จ่ายในการนำข้าวไปขายด้วย เพราะราคาประกาศรับซื้อเพียงอย่างเดียวยังไม่สะท้อนเงินสุทธิที่เกษตรกรได้รับทั้งหมด
สินเชื่อช่วยเพิ่มทางเลือกในการขาย
มาตรการที่กรมการค้าภายในระบุว่าจะเดินหน้าต่อ ได้แก่ โครงการสินเชื่อชะลอการขายข้าวเปลือก โครงการสินเชื่อรวบรวมข้าวเปลือกของ ธ.ก.ส. และโครงการรับซื้อข้าวหอมมะลิคุณภาพจากสมาชิกสหกรณ์
แต่ละโครงการช่วยรองรับผลผลิตคนละส่วน การชะลอขายเป็นทางเลือกสำหรับเกษตรกรที่สามารถเก็บข้าวและเข้าเงื่อนไขโครงการ ส่วนสินเชื่อรวบรวมข้าวช่วยเสริมเงินทุนให้ผู้รวบรวมมีความพร้อมรับซื้อจากเกษตรกร
ความเหมาะสมของทางเลือกเหล่านี้ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ของแต่ละราย ทั้งความจำเป็นต้องใช้เงิน ความพร้อมของสถานที่เก็บรักษา และเงื่อนไขสินเชื่อ เกษตรกรจึงต้องได้รับข้อมูลเรื่องคุณสมบัติ วงเงิน ค่าใช้จ่าย และระยะเวลาดำเนินการอย่างชัดเจนก่อนตัดสินใจ
ขณะเดียวกัน กรมการค้าภายในยังประสานเชื่อมโยงปัจจัยการผลิต โดยเฉพาะปุ๋ย เพื่อลดภาระต้นทุนให้ชาวนา ซึ่งเป็นอีกด้านของการดูแลรายได้ควบคู่กับการหาตลาดรับซื้อผลผลิต
ตลาดนัดข้าวเปลือก เพิ่มผู้ซื้อให้เกษตรกร
อีกมาตรการคือการจัดตลาดนัดข้าวเปลือก โดยประสานสมาคมโรงสีข้าวไทยนำโรงสีจากนอกพื้นที่เข้ามารับซื้อโดยตรง ตั้งเป้าจัดไม่น้อยกว่า 30 ครั้งทั่วประเทศ
กรมการค้าภายในระบุว่า การจัดตลาดนัดช่วยให้เกษตรกรขายข้าวได้สูงกว่าราคาตลาดประมาณ 50–300 บาทต่อตัน สำหรับเชียงราย กำหนดจัดที่สหกรณ์การเกษตรแม่สาย จำกัด ระหว่างวันที่ 28–30 พฤศจิกายน 2569
การเพิ่มผู้รับซื้อเปิดโอกาสให้เกษตรกรเปรียบเทียบข้อเสนอได้มากขึ้น แต่ประโยชน์ที่ได้รับต้องดูทั้งราคาข้าวภายใต้คุณภาพเดียวกัน ระยะทางขนส่ง และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง หากส่วนต่างราคามากกว่าค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น เกษตรกรจึงจะเหลือเงินจากการขายมากขึ้นตามไปด้วย
สิ่งที่ควรติดตามหลังจัดงานจึงมีทั้งปริมาณข้าวที่ซื้อขาย จำนวนเกษตรกรที่เข้าร่วม และราคาที่ได้รับจริง เพื่อประเมินว่าการเชื่อมผู้ซื้อจากนอกพื้นที่ช่วยรองรับผลผลิตช่วงท้ายฤดูได้เพียงใด

จากความพร้อมรับซื้อ สู่รายได้ที่ถึงมือชาวนา
สถานการณ์ข้าวเชียงรายครั้งนี้สะท้อนว่าการดูแลตลาดต้องทำหลายส่วนพร้อมกัน ตั้งแต่สื่อสารผลตรวจคุณภาพ ประสานจุดรับซื้อ เพิ่มเงินทุนให้ผู้รวบรวม ไปจนถึงเปิดช่องทางให้เกษตรกรเปรียบเทียบราคา
สำหรับผลผลิตที่ยังทยอยออกสู่ตลาดประมาณ 170,000 ตันตามข้อมูลจังหวัด สิ่งสำคัญในช่วงเวลาที่เหลือคือ เกษตรกรเข้าถึงจุดรับซื้อได้หรือไม่ ได้รับเงื่อนไขที่ชัดเจนเพียงใด และได้รับเงินตามกำหนดหรือไม่
ความเชื่อมั่นในตลาดจะเห็นผลชัดเมื่อเกิดการรับซื้ออย่างต่อเนื่อง ส่วนความสำเร็จของมาตรการต้องวัดต่อถึงเงินที่เหลือถึงมือชาวนา หลังหักค่าใช้จ่ายในการนำผลผลิตออกขายแล้ว

———————————-
News Source : https://www.google.com/url?rct=j&sa=t&url=https://spacebar.th/business/chiang-rai-rice-market&ct=ga&cd=CAIyHGY3N2RkMGYwMjUwYTJhNjg6Y29tOnRoOlRIOlI&usg=AOvVaw0lilzawb0KGJ_yzcov0xiH

