รู้จัก IRGC กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม กุมอำนาจการเมือง-เศรษฐกิจอิหร่าน

• กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ก่อตั้งขึ้นในปี 1979 หลังการปฏิวัติอิสลาม เพื่อพิทักษ์อุดมการณ์ของระบอบใหม่และเป็นกองกำลังที่แยกจากกองทัพดั้งเดิม
• IRGC มีโครงสร้างองค์กรที่ทรงอิทธิพล ประกอบด้วย 5 หน่วยงานหลักที่ครอบคลุมทั้งการปฏิบัติการทางทหารในประเทศ การพัฒนาขีปนาวุธและโดรน และการปฏิบัติการพิเศษในต่างประเทศผ่านกองกำลังคุดส์ (Quds Force)
• ขยายอิทธิพลเข้าสู่ภาคเศรษฐกิจของอิหร่านอย่างกว้างขวาง โดยควบคุมโครงการขนาดใหญ่ตั้งแต่การก่อสร้าง พลังงาน ปิโตรเคมี และโลจิสติกส์ ทำให้มีทรัพยากรและอำนาจต่อรองทางการเมืองมหาศาล
• เป็นเสาหลักสำคัญในโครงสร้างอำนาจของอิหร่าน มีความใกล้ชิดกับผู้นำสูงสุด และใช้อิทธิพลสร้างเครือข่ายพันธมิตรทางทหารและการเมืองทั่วตะวันออกกลาง

IRGC หรือกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม ก่อตั้งขึ้นในปี 1979 หลังการปฏิวัติอิสลามโดย อยาตอลเลาะห์ โคไมนี สาเหตุหลักมาจากความระแวงต่อกองทัพดั้งเดิม (Artesh) ที่เคยใกล้ชิดกับระบอบกษัตริย์เดิม โคไมนีจึงสร้างกองกำลังนี้ขึ้นมาเพื่อ “พิทักษ์อุดมการณ์ปฏิวัติ” โดยเฉพาะ

สงครามคือจุดเปลี่ยน

ช่วงสงครามอิหร่าน-อิรัก (1980-1988) คือจุดที่ทำให้ IRGC เติบโตอย่างรวดเร็ว จากกลุ่มอาสาสมัครกลายเป็นกองทัพที่มีระบบ ภายใต้สภาวะถูกคว่ำบาตรทำให้อิหร่านต้องพัฒนาเทคโนโลยีอาวุธเอง จน IRGC กลายเป็นสัญลักษณ์ของการต่อต้านและผู้ปกป้องประเทศจากศัตรูภายนอก

ในช่วงเวลาดังกล่าว IRGC ได้สร้างภาพลักษณ์ของตนเองในฐานะ “ผู้พิทักษ์การปฏิวัติ” และกลายเป็นสัญลักษณ์ของการต่อต้านศัตรูจากภายนอก

• ผลลัพธ์สำคัญจากสงครามครั้งนั้น ได้แก่
• การขยายกำลังพลและโครงสร้างองค์กร
• การพัฒนาอุตสาหกรรมป้องกันประเทศภายในประเทศ
• การเพิ่มบทบาททางการเมืองของผู้นำ IRGC

หลังสงคราม IRGC ไม่ได้ลดบทบาทลง แต่กลับกลายเป็นองค์กรที่มีอำนาจมากขึ้น และเริ่มขยายอิทธิพลเข้าสู่ภาคเศรษฐกิจและการเมืองของประเทศ

โครงสร้าง 5 ขาเหล็ก

ปัจจุบัน IRGC มีโครงสร้างกำลังที่ซับซ้อนและแยกออกจากกองทัพปกติของอิหร่าน โดยประกอบด้วยหน่วยงานหลักหลายส่วนที่ทำหน้าที่แตกต่างกัน

หน่วยสำคัญของ IRGC ได้แก่

1. กองกำลังภาคพื้นดิน (IRGC Ground Forces) รับผิดชอบการปฏิบัติการทางทหารภายในประเทศ รวมถึงการรักษาความมั่นคงภายใน
2. กองกำลังทางทะเล (IRGC Navy) มีบทบาทสำคัญในอ่าวเปอร์เซีย โดยใช้ยุทธศาสตร์สงครามแบบอสมมาตร เช่น เรือเร็วติดอาวุธและทุ่นระเบิดทางทะเล
3. กองกำลังอวกาศและขีปนาวุธ (IRGC Aerospace Force) ดูแลโครงการขีปนาวุธของอิหร่าน รวมถึงระบบโดรนและเทคโนโลยีอวกาศ
4. กองกำลังคุดส์ (Quds Force) หน่วยปฏิบัติการพิเศษที่ทำหน้าที่ดำเนินภารกิจนอกประเทศ และสร้างเครือข่ายพันธมิตรในภูมิภาค
5. กองกำลังบาซิจ (Basij) เครือข่ายกึ่งทหารที่ระดมกำลังจากประชาชน ทำหน้าที่สนับสนุนความมั่นคงภายในและควบคุมการประท้วง

โครงสร้างดังกล่าวทำให้ IRGC สามารถดำเนินปฏิบัติการได้ทั้งในระดับยุทธศาสตร์ ระดับภูมิภาค และระดับภายในประเทศ

เครือข่าย IRGC ในตะวันออกกลาง

ตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา IRGC โดยเฉพาะกองกำลัง Quds ได้สร้างเครือข่ายพันธมิตรทางทหารและการเมืองในหลายประเทศของตะวันออกกลาง เครือข่ายเหล่านี้ถูกใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการขยายอิทธิพลของอิหร่านในภูมิภาค

พันธมิตรสำคัญที่มักถูกกล่าวถึง ได้แก่

• กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน
• กลุ่มติดอาวุธชีอะห์ในอิรัก
• กองกำลังที่สนับสนุนรัฐบาลซีเรีย
• กลุ่มฮูตีในเยเมน

มือมืดหลังเศรษฐกิจชาติ

หลังสงครามอิหร่าน-อิรักในปี 1988 IRGC ไม่ได้ลดบทบาทลง แต่ขยายอิทธิพลเข้าสู่ภาคเศรษฐกิจผ่านบริษัทวิศวกรรมยักษ์ใหญ่อย่าง Khatam al-Anbiya ปัจจุบันคุมตั้งแต่โครงการก่อสร้าง พลังงาน ปิโตรเคมี ไปจนถึงโลจิสติกส์ ทำให้พวกเขามีทรัพยากรมหาศาลและอำนาจต่อรองทางการเมืองสูงมาก

เสาหลักที่กำหนดอนาคตโลก

ในโครงสร้างอำนาจอิหร่าน IRGC คือเสาหลักที่ใกล้ชิดกับผู้นำสูงสุด และมีอดีตผู้บัญชาการจำนวนมากนั่งเก้าอี้สำคัญในรัฐบาล ด้วยขีดความสามารถด้านขีปนาวุธและโดรนขั้นสูง IRGC จึงไม่ใช่แค่ทหาร แต่เป็นผู้เล่นสำคัญที่จะกำหนดทิศทางความมั่นคงและภูมิรัฐศาสตร์โลกในระยะยาว

บทบาทในภูมิรัฐศาสตร์ยุคใหม่

ในบริบทความตึงเครียดระหว่างอิหร่านกับสหรัฐอเมริกา อิสราเอล และพันธมิตรในภูมิภาค IRGC กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการดำเนินยุทธศาสตร์ความมั่นคงของอิหร่าน

บทบาทดังกล่าวครอบคลุมหลายมิติ เช่น

• การพัฒนาเทคโนโลยีขีปนาวุธ
• การสร้างเครือข่ายพันธมิตรทางทหาร
• การดำเนินสงครามตัวแทนในภูมิภาค
• การป้องปรามคู่แข่งผ่านยุทธศาสตร์อสมมาตร

ในสายตาของรัฐบาลอิหร่าน IRGC คือกลไกสำคัญที่ช่วยสร้างสมดุลอำนาจในภูมิภาค และป้องกันการแทรกแซงจากมหาอำนาจภายนอก

ที่มา : nationtv