เศรษฐกิจของตุรกีกับแรงกดดันที่เพิ่มขึ้นจากสงครามอิหร่าน

สงครามในอิหร่านและสถานการณ์ในภูมิภาคตะวันออกลางที่ยังคงยืดเยื้อกำลังสร้างความตึงเครียดระลอกใหม่ให้กับเศรษฐกิจของตุรกี โดยเป็นตัวเร่งให้ต้นทุนการผลิตสินค้าต่างๆ พุ่งสูงขึ้น ความต้องการสินค้าส่งออกอ่อนตัวลง และสร้างแรงกดดันซ้ำเติมต่อค่าเงินลีราและทุนสำรองเงินตราต่างประเทศ

ตัวเลขการค้าในเดือนมีนาคมที่ผ่านมาได้แสดงให้เห็นถึงผลกระทบดังกล่าว โดยพบว่ามีการขาดดุลการค้าที่ขยายตัวเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากความต้องการสินค้าจากต่างประเทศที่ลดลงจากความกังวลเกี่ยวกับภาวะสงครามได้ส่งผลกระทบต่อภาคการส่งออกของตุรกี ในขณะที่ราคาพลังงานที่สูงขึ้นได้ผลักดันให้ต้นทุนการนำเข้าพุ่งสูงตามไปด้วย ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์ตุรกีระบุว่า การส่งออกของตุรกีในเดือนมีนาคมลดลงร้อยละ 6.4 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยมีมูลค่าประมาณ 2.2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐฯ ในขณะที่มูลค่าการนำเข้าเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 8.4 เป็นประมาณ 3.3 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐฯ ส่งผลให้เกิดการขาดดุลรายเดือนสูงถึง 1.13 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐฯ 

การลดลงของการส่งออกนั้นปรากฏชัดเจนที่สุดในการค้ากับกลุ่มรัฐอ่าวอาหรับ โดยยอดการส่งออกสินค้าลดลงเกือบร้อยละ 37 เหลือเพียง 1.2 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ ขณะที่มูลค่าการนำเข้าจากภูมิภาคอ่าวอาหรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 3 เป็น 1.6 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ เนื่องจากราคาพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น โดยรายงานตัวเลขในเดือนมีนาคมแสดงยอดขาดดุลการค้าสะสมในช่วง 3 เดือนแรกพุ่งสูงเกือบ 2.9 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งบ่งชี้ว่ายอดรวมในปี 2026 อาจแซงหน้ายอดขาดดุลของปีที่แล้วซึ่งอยู่ที่ 9.2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากสงครามยังคงดำเนินต่อไปและสร้างความเสียหายทางอ้อมให้กับตุรกีและคู่ค้าของตน

ผลกระทบจากความขัดแย้งและการหดตัวของการส่งออกยังปรากฏให้เห็นในภาคการผลิตของตุรกี โดยอัตราการใช้กำลังการผลิตภาคอุตสาหกรรมลดลงสู่ระดับต่ำสุดนับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2020 ซึ่งเป็นช่วงสูงสุดของการแพร่ระบาดของโควิด-19 ตามข้อมูลที่เผยแพร่โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ (Turkstat) ระบุว่าโรงงานผลิตในประเทศมีการเดินเครื่องใช้งานเพียงประมาณ 3 ใน 4 ของกำลังการผลิตทั้งหมดในเดือนมีนาคม

นาย Abdülkadir Çelenk หัวหน้าเขตอุตสาหกรรมในจังหวัดอดิยามานทางตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในปี 2023 กล่าวว่า ความขัดแย้งครั้งนี้เป็นอีกเหตุการณ์ที่เข้ามาซ้ำเติมความเสียหายของภาคอุตสาหกรรมตุรกี เขาให้สัมภาษณ์กับ AGBI ว่า สงครามนี้ได้เพิ่มแรงกดดันต่อการฟื้นฟูเศรษฐกิจ โดยเฉพาะผู้ผลิตในอุตสาหกรรมและผู้ส่งออกที่ต้องแบกรับภาระอย่างหนัก “ด้วยราคาเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงขึ้นมากกว่าร้อยละ 50 ต้นทุนด้านโลจิสติกส์จะเข้ามากระทบเราและบีบคั้นกำไรจนหมดสิ้น” เขากล่าว “ภาคการผลิตตกอยู่ภายใต้ความกดดันอยู่แล้ว และตอนนี้ด้วยต้นทุนที่เกิดจากสงคราม ทุกภาคส่วนต่างสัมผัสได้ถึงผลกระทบของสงครามครั้งนี้” นับตั้งแต่เริ่มต้นสงครามในอ่าวอาหรับ ค่าเงินลีราของตุรกีประสบกับสภาวะการอ่อนค่าแบบมีการบริหารจัดการ (managed depreciation) โดยขยับลดลงเล็กน้อยจาก 43.9 เป็น 44.5 ต่อเหรียญสหรัฐฯ ณ วันที่ 6 เมษายน อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ต้องแลกมาด้วยต้นทุนที่สูงมาก

ข้อมูลที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 2 เมษายน แสดงให้เห็นว่าทุนสำรองของธนาคารกลางลดลง 2.2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐฯ ในสัปดาห์สุดท้ายของเดือนมีนาคม เหลืออยู่ที่ 1.55 แสนล้านเหรียญสหรัฐฯ กลยุทธ์ดังกล่าวอาจได้ผลในระดับหนึ่ง โดยรายงานจาก Turkstat เมื่อวันที่ 3 เมษายน ระบุว่า อัตราเงินเฟ้อรายเดือนในเดือนมีนาคมอยู่ที่ต่ำกว่าร้อยละ 1.94 เล็กน้อย ส่งผลให้อัตราเงินเฟ้อรายปีลดลงมาอยู่ที่ร้อยละ 30.8 จากร้อยละ 31.5 ในเดือนกุมภาพันธ์

ข้อคิดเห็นจากสำนักงานฯ

อย่างที่ทราบกันว่า ในช่วงสองปีมานี้ตุรกีเพิ่มความเข้มข้นในการจัดเก็บภาษีการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศมากยิ่งขึ้น ไม่เว้นแม้แต่การซื้อสินค้าผ่านอีคอมเมิร์ซของประชาชนทั่วไปก็ต่างได้รับผลกระทบจากมาตรการดังกล่าว โดยหวังให้ประชาชนเพิ่มการบริโภคสินค้าภายในประเทศมากขึ้น ลดการนำเข้าและเพิ่มการส่งออก โดยมีเป้าหมายให้ตัวเลขการขาดดุลการค้าลดลงมากที่สุด รวมไปถึงการออกมาตรการต่างๆ ด้านภาษีและอัตราดอกเบี้ยเพื่อแก้ไขปัญหาอัตราเงินเฟ้อที่สูงมากสะสมมายาวนาน ซึ่งที่ผ่านมาก็ดูจะเริ่มเห็นทิศทางที่ดีขึ้น แต่สงครามอิหร่านที่เกิดขึ้นและความตึงเครียดในช่องแคบฮอร์มุซ กำลังสร้างผลกระทบที่คาดว่าจะร้ายแรงมากยิ่งขึ้นกับตุรกี และยิ่งหากสงครามดังกล่าวยืดเยื้อ และสถานการณ์โดยรวมยังคงมีความไม่แน่นอนสูง ย่อมมีผลกระทบต่อกลุ่มประเทศในอ่าวอาหรับที่ถือเป็นคู่ค้าสำคัญของตุรกี ความต้องการของสินค้าที่ลดลง ประกอบกับต้นทุนด้านพลังงานและวัตถุดิบที่เพิ่มสูงขึ้น อาจจะกลายเป็นฝันร้ายให้แก่ภาคการผลิตและส่งออกของตุรกีอย่างน่ากังวล

ที่มา: https://www.agbi.com/analysis/economy/2026/04/turkeys-economy-under-increasing-strain-from-iran-conflict/