‘ยุทธศักดิ์’ อดีตผู้ว่า ททท. แนะ 5 แนวทาง ‘RIGHT’ ก้าวข้ามกับดักปริมาณฝ่าโลกท่องเที่ยวเปลี่ยน

นายยุทธศักดิ์ สุภสร ประธานกรรมการการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) และอดีตผู้ว่าการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) กล่าวว่า เป็นเวลานานที่ความสำเร็จของการท่องเที่ยวถูกวัดด้วยตัวเลข จำนวนนักท่องเที่ยว ยอดเข้าพัก อัตราการเติมเต็มของสนามบินและโรงแรม แต่โลกในวันนี้กำลังบอกเราชัดเจนว่า โมเดลการเติบโตที่ขับเคลื่อนด้วยปริมาณเพียงอย่างเดียว ไม่เพียงไม่ยั่งยืน หากยังสร้างต้นทุนทางสิ่งแวดล้อม สังคม และคุณภาพชีวิตที่สูงขึ้นเรื่อยๆ

หลายเมืองท่องเที่ยวทั่วโลกกำลังเผชิญปัญหาเดียวกัน ความแออัดเกินขีดจำกัด ธรรมชาติถูกใช้หนักเกินไป ชุมชนท้องถิ่นรู้สึกว่ากำลังสูญเสียพื้นที่ของตนเอง ขณะเดียวกันรายได้จากการท่องเที่ยวก็ไม่ได้กระจายอย่างสมดุล

ในช่วงเวลาเดียวกัน โครงสร้างโลกกำลังเปลี่ยนอย่างเงียบเชียบ การทำงานไม่จำเป็นต้องผูกติดกับสำนักงานหรือประเทศเดียวอีกต่อไป ผู้คนจำนวนมากสามารถเลือกที่อยู่อาศัยจากคุณภาพชีวิต ไม่ใช่เพียงโอกาสทางอาชีพ แต่นี่คือจุดที่การท่องเที่ยวต้องตั้งคำถามใหม่กับบทบาทของตนเอง

“จึงอยากชวนให้ภาคการท่องเที่ยวเปลี่ยนจากการแข่งขันเรื่องจำนวน ไปสู่การแข่งขันเรื่องคุณค่า ภายใต้กรอบคิด RIGHT”

โดยประกอบด้วย 5 แนวคิดที่ทำงานร่วมกัน ได้แก่

R – Regenerative Tourism ท่องเที่ยวเพื่อฟื้นฟู ให้ธรรมชาติและชุมชนดีขึ้นหลังการมาเยือน

I – Intelligent Demand Management บริหารนักท่องเที่ยวอย่างชาญฉลาด เน้นคุณภาพ ไม่ใช่ปริมาณ

G – Gamification เที่ยวดี มีรางวัล เปลี่ยนพฤติกรรมด้วยแรงจูงใจ

H – Hyper-Mobile Elites ดึงดูดคนคุณภาพสูง ที่ทำงานและใช้ชีวิตได้ทั่วโลก

T – Tourism Token ตอบแทนการท่องเที่ยวที่ดี ด้วยโทเคนเพื่อชุมชน

นายยุทธศักดิ์ กล่าวขยายความว่า แนวคิด RIGHT จะร่วมกันเปลี่ยนการท่องเที่ยวจากระบบที่ดึงทรัพยากรออกมาใช้ เป็นระบบที่สร้างมูลค่าเพิ่มกลับคืนพื้นที่ เริ่มจาก Regenerative Tourism ที่ยกระดับจากความยั่งยืนแบบเดิม ไม่ใช่เพียงลดผลกระทบ แต่ต้องฟื้นฟูให้ดีขึ้น ทั้งระบบนิเวศ วัฒนธรรม และเศรษฐกิจท้องถิ่น ความสำเร็จของการท่องเที่ยวจึงไม่ใช่แค่จำนวนนักท่องเที่ยว แต่คือผลลัพธ์สุทธิที่เป็นบวกต่อพื้นที่

ต่อมาคือ Intelligent Demand Management การบริหารนักท่องเที่ยวอย่างชาญฉลาด แทนที่จะมุ่งดึงคนให้มากที่สุด ระบบนี้ออกแบบให้คนมาในเวลาที่เหมาะสม กระจายตัวในพื้นที่และฤดูกาล ใช้ข้อมูล ราคา และแรงจูงใจ แทนมาตรการห้ามหรือจำกัดแบบแข็งตัว ซึ่งมักสร้างแรงต้านทางสังคม

Gamification เข้ามาเติมมิติด้านพฤติกรรม เพราะนโยบายจะได้ผลก็ต่อเมื่อคนอยากทำตาม การเปลี่ยนการท่องเที่ยวที่รับผิดชอบให้เป็นประสบการณ์ที่มีแรงจูงใจ ทำให้ความยั่งยืนไม่ใช่ภาระ แต่เป็นทางเลือกที่น่าสนใจ

ด้านกลุ่มเป้าหมาย เลือกโฟกัสที่ Hyper-Mobile Elites กลุ่มคนคุณภาพสูง เช่น ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ประกอบการ นักลงทุน และครีเอทีฟ ซึ่งสามารถทำงานและใช้ชีวิตได้ทุกที่ในโลก คนกลุ่มนี้อยู่นาน ใช้จ่ายในพื้นที่และให้คุณค่ากับคุณภาพชีวิตมากกว่าการบริโภคแบบเร่งด่วน การท่องเที่ยวจึงเชื่อมโยงโดยตรงกับนโยบายการแข่งขันด้านคนและทุนมนุษย์

สุดท้าย Tourism Token ทำหน้าที่เป็นกลไกเชื่อมทุกองค์ประกอบเข้าด้วยกัน นักท่องเที่ยวได้รับโทเคน จากพฤติกรรมเชิงบวก และนำไปใช้กับธุรกิจหรือกิจกรรมในชุมชน ทำให้คุณค่าที่สร้างขึ้นหมุนเวียนอยู่ในพื้นที่ ไม่รั่วไหลออกไป

“แนวคิด RIGHT ไม่ได้เสนอการเติบโตแบบไร้ขีดจำกัด แต่เสนอการเติบโตที่ตั้งใจเลือก เมืองท่องเที่ยวสามารถลดแรงกดดันโดยไม่ต้องปิดประตู เพิ่มรายได้โดยไม่ต้องเพิ่มจำนวน และทำให้การท่องเที่ยวกลับมาเป็นพลังบวกของสังคม ในโลกที่ทั้งภูมิอากาศและรูปแบบชีวิตกำลังเปลี่ยน การท่องเที่ยวอาจต้องเริ่มจากคำถามง่ายๆ ว่าเราจะเติบโตมากขึ้น หรือจะเติบโตอย่างถูกต้อง”