OECD เกี่ยวอะไรกับ SME เส้นทาง SME ไทยสู่ OECD ตอนที่ 1

OECD เกี่ยวอะไรกับ SME เส้นทาง SME ไทยสู่ OECD

ตอนที่ 1 โดย ดร.อุดมธิปก ไพรเกษตร

เช้าวันหนึ่งเจ้าของโรงงานขนาดเล็กได้รับแบบประเมินคู่ค้าฉบับใหม่จากลูกค้ารายใหญ่ ซึ่งถามถึงวัตถุดิบ แรงงาน ของเสีย และการป้องกันข้อมูลรั่วไหล ในสัปดาห์เดียวกัน ธนาคารขอข้อมูลกระแสเงินสดละเอียดขึ้น ขณะที่การต่อใบอนุญาตเริ่มเปลี่ยนไปใช้ระบบดิจิทัล

ผู้ประกอบการอาจไม่เห็นคำว่า “OECD” ในเอกสารเหล่านั้น แต่ความเปลี่ยนแปลงอาจเชื่อมกับการทบทวนกฎหมาย วิธีทำงานของรัฐ เกณฑ์ของสถาบันการเงิน และความคาดหวังของตลาดที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเข้า OECD

OECD คืออะไร และไม่ใช่อะไร

OECD เป็นองค์การระหว่างประเทศที่ประเทศสมาชิกใช้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ พัฒนานโยบาย และจัดทำมาตรฐานหรือแนวปฏิบัติด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และธรรมาภิบาล

การเข้า OECD ไม่ใช่ข้อตกลงการค้าเสรี ไม่ได้ลดภาษีนำเข้าหรือส่งออก และไม่ทำให้ SME ไทยได้รับคำสั่งซื้อหรือสิทธิพิเศษโดยอัตโนมัติ ตราสารและข้อเสนอแนะของ OECD มีสถานะแตกต่างกัน หลายเรื่องไม่ได้ใช้บังคับกับ SME โดยตรง แต่ไทยอาจนำมาใช้ทบทวนกฎหมาย นโยบาย ระบบกำกับ หรือบริการภาครัฐ

ผู้ประกอบการจึงควรแยกให้ออกว่าเรื่องใดเป็นกฎหมายไทยที่ใช้แล้ว เรื่องใดอยู่ระหว่างทบทวน เรื่องใดเป็นแนวปฏิบัติ และเรื่องใดเป็นเงื่อนไขที่ธนาคาร นักลงทุน หรือลูกค้ากำหนดเอง การเข้า OECD เป็นกระบวนการทบทวนและยกระดับระบบของประเทศ ไม่ใช่ตรารับรองว่าไทยเป็นประเทศพัฒนาแล้ว

ไทยอยู่ตรงไหนในเส้นทางนี้

คณะมนตรี OECD เปิดการหารือเพื่อรับประเทศไทยเข้าเป็นสมาชิกเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2567 และรับรอง Roadmap for the Accession Process of Thailand เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2567

วันที่ 8 ธันวาคม 2568 ไทยยื่น Initial Memorandum เพื่อประเมินความสอดคล้องของกฎหมาย นโยบาย และแนวปฏิบัติกับมาตรฐาน OECD และเข้าสู่การทบทวนทางเทคนิคกับคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ 25 คณะ

เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2569 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเป้าหมายเข้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571 เป้าหมายดังกล่าวเป็นกรอบเวลาของรัฐบาลไทย ส่วนผลสุดท้ายยังขึ้นอยู่กับการทบทวนและมติของประเทศสมาชิก

เหตุใดเรื่องนี้จึงเกี่ยวกับ SME

ข้อมูล SME Big Data ของ สสว. ระบุว่า ปี 2568 ไทยมี SME 3,283,650 ราย และมีการจ้างงาน 13,601,129 คน การยกระดับกติกาทางเศรษฐกิจจึงกระทบกิจการและแรงงานเป็นวงกว้าง

ผลกระทบไม่ได้มาจาก OECD ในรูปแบบเดียวกัน บางเรื่องผ่านกฎหมายหรือหน่วยงานกำกับ บางเรื่องผ่านเกณฑ์สินเชื่อและการลงทุน ขณะที่บริษัทใหญ่ส่งความคาดหวังด้านคุณภาพ แรงงาน สิ่งแวดล้อม การป้องกันสินบน และความปลอดภัยของข้อมูลมายังคู่ค้า

การแข่งขันและการลงทุนอาจเพิ่มโอกาสให้กิจการที่มีข้อมูล มาตรฐาน และความพร้อม แต่ไม่ได้รับประกันว่าเงินทุน เทคโนโลยี หรือคำสั่งซื้อจะเชื่อมถึง SME ไทย หากไม่มีการพัฒนาคู่ค้าและการเชื่อมตลาดอย่างจริงจัง

ผลกระทบจะไม่เท่ากันทุกกิจการ

กิจการขนาดกลาง ผู้ส่งออก ผู้เป็นคู่ค้าของบริษัทใหญ่ และธุรกิจที่มีบัญชี ข้อมูล และมาตรฐานอยู่แล้ว มักเห็นทั้งข้อกำหนดและโอกาสเร็วกว่า เพราะตอบคำถามของผู้ซื้อ ธนาคาร และนักลงทุนได้

กิจการรายย่อย ธุรกิจนอกระบบ กิจการกำไรต่ำ หรือไม่มีบุคลากรเฉพาะด้าน มักรับรู้ความเปลี่ยนแปลงในรูปของต้นทุนก่อน ความพร้อมจึงต้องดูทั้งอุตสาหกรรม ลูกค้า ความเสี่ยง และระบบหลังบ้าน ไม่ใช่ขนาดกิจการเพียงอย่างเดียว

รัฐต้องเตรียมผู้ประกอบการไปพร้อมกับกฎหมาย

ภาครัฐต้องสื่อสารให้ชัดว่าเรื่องใดใช้แล้ว เรื่องใดอยู่ระหว่างทบทวน และกิจการกลุ่มใดได้รับผลกระทบ พร้อมจัดวิธีปฏิบัติที่ง่ายตามหลักความได้สัดส่วน ช่วงผ่อนผัน และบริการต้นทุนต่ำสำหรับรายเล็ก

สำหรับ SME ที่ต้องการเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานหรือตลาดใหม่ ความช่วยเหลือต้องเชื่อมการจัดทำบัญชีและข้อมูล การพัฒนาทักษะ เทคโนโลยี เงินทุน และมาตรฐานเข้ากับลูกค้าหรือคำสั่งซื้อ ผลสำเร็จควรวัดจากต้นทุน ผลิตภาพ การเข้าถึงทุน การรักษาลูกค้า และตลาดที่เพิ่มขึ้น

สามคำถามที่ SME ควรตอบเมื่ออ่านบทความนี้จบ

หนึ่ง รายได้หลักของเราพึ่งลูกค้า ธนาคาร ใบอนุญาต หรือแพลตฟอร์มใด และคนเหล่านั้นกำลังขอข้อมูลหรือมาตรฐานอะไรเพิ่มขึ้น

สอง หากถูกขอหลักฐานวันนี้ เราแสดงบัญชี กระบวนการ คุณภาพ แรงงาน สิ่งแวดล้อม หรือความปลอดภัยของข้อมูลจากระบบจริงได้หรือไม่

สาม ช่องว่างใดกระทบกฎหมาย รายได้ หรือความต่อเนื่องของธุรกิจมากที่สุด และเราจะลดช่องว่างนั้นได้เร็วที่สุดอย่างไร

SME ไม่จำเป็นต้องเตรียมทุกเรื่องพร้อมกัน คำตอบของสามคำถามนี้ควรนำไปสู่เรื่องแรกที่ต้องลงมือ ผู้รับผิดชอบ และหลักฐานที่ต้องมี

แหล่งข้อมูล

●    OECD, Accession to the OECD

●    OECD, Thailand Reaches Key Milestones in OECD Accession Process, 2025

●    สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, การขับเคลื่อนประเทศไทยเข้าสู่การเป็นสมาชิก OECD (TH2OECD)

●    สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม, SME Big Data Dashboard

●    OECD, Responsible Business Conduct