น้ำมันหมดปั๊ม ต้นทุนชีวิตผู้บริโภคพุ่ง จี้รัฐรื้อโครงสร้างพลังงาน – สภาองค์กรของผู้บริโภค

ท่ามกลางภาระค่าน้ำมันที่แพงขึ้น หลายคนต้องสะดุด เมื่อขับรถเข้าปั๊มแล้วพบป้าย “น้ำมันหมด” ซึ่งกระทบโดยตรงต่อต้นทุนชีวิตผู้บริโภค สภาผู้บริโภคจี้รัฐเร่งทบทวนและปรับโครงสร้างพลังงาน แก้ปัญหาราคาน้ำมันและความไม่มั่นคงด้านพลังงานในระยะยาว

เช้าวันทำงานของใครหลายคนเริ่มต้นเหมือนเดิม แต่สิ่งที่แตกต่างคือ ป้ายหน้าปั๊มน้ำมันที่เขียนว่า “น้ำมันหมด” สำหรับคนขับรถรับจ้าง คนส่งอาหาร หรือพนักงานที่ต้องเดินทางไกล น้ำมันไม่ได้เป็นแค่พลังงาน แต่คือ ต้นทุนชีวิต เมื่อน้ำมันแพง ค่าใช้จ่ายรายวันก็เพิ่มขึ้นตาม ที่หนักใจกว่านั้น คือการขับรถเข้าปั๊มแล้วพบว่า บางปั๊มไม่มีน้ำมันให้เติม เมื่อระบบพลังงานสะดุด ผู้บริโภคคือคนแรกที่ได้รับผลกระทบ

คำถามต่อมาที่หลายคนสงสัยคือ ประเทศไทยกำลังขาดแคลนน้ำมันจริงหรือไม่ กรมธุรกิจพลังงาน ชี้แจงว่า สถานการณ์ที่บางปั๊มน้ำมันไม่มีน้ำมันจำหน่าย ไม่ได้เกิดจากน้ำมันหมดประเทศ แต่เกิดจากปัจจัยด้านการกระจายสินค้าและโครงสร้างตลาดบางส่วน

สราวุธ แก้วตาทิพย์ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน อธิบายว่า ช่วงที่ผ่านมาเกิดความกังวลเรื่องสถานการณ์พลังงานโลก ทำให้ประชาชนจำนวนมากแห่เติมน้ำมันจนยอดเติมเพิ่มขึ้นถึง ประมาณ 3 เท่า ส่งผลให้การขนส่งน้ำมันไปยังสถานีบริการบางแห่งไม่ทันกับความต้องการในช่วงเวลาเดียวกัน โดยเฉพาะปั๊มขนาดเล็ก หรือปั๊มอิสระ ที่ซื้อน้ำมันผ่านพ่อกลางคนกลาง หรือที่เรียกว่า “จ็อบเบอร์” ขณะที่ปั๊มขนาดใหญ่ จะมีสัญญากับโรงกลั่นระยะยาว ทำให้ไม่ขาดแคลนน้ำมัน

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีปั๊มน้ำมันประมาณ 26,000 ปั๊ม เป็นปั๊มขนาดใหญ่ 8,500 แห่ง ที่เหลืออีก 17,500 แห่ง เป็นปั๊มอิสระ จะมีรถน้ำมันทยอยมาส่งในแต่ละวัน แต่เมื่อประชาชนเกิดความตื่นตระหนักและแห่ไปเติมน้ำมัน จนยอดเติมเพิ่มขึ้น 3 เท่า ทำให้การขนส่งน้ำมันสะดุดและน้ำมันในปั๊มมีไม่เพียงพอ

ทั้งนี้ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน ยืนยันว่า ปริมาณสำรองน้ำมันของประเทศ ยังมีเพียงพอใช้ได้ประมาณ 90 วัน และเตรียมแผนจัดหาน้ำมันสำรองจากแหล่งอื่นเพิ่มเติม

ห่วงปัญหาพลังงานกระทบปากท้อง

ทั้งนี้ สวนดุสิตโพล โดยมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ได้สำรวจความคิดเห็นของประชาชน เกี่ยวกับ “สถานการณ์สู้รบในตะวันออกกลาง” สิ่งที่ผู้บริโภคกังวลมากที่สุด คือราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่ปรับตัวสูงขึ้น คิดเป็น 78% รองลงมา คือสินค้าอุปโภค บริโภค และค่าครองชีพที่แพงขึ้น 69% และค่าไฟฟ้าและราคาพลังงานในครัวเรือนสูงขึ้น 63% ดังนั้นแม้สงครามจะเกิดขึ้นในภูมิภาคตะวันออกกลาง แต่ส่งผลกระทบต่อการรับรู้ของประชาชนในเรื่องเศรษฐกิจปากท้องมากกว่าเรื่องการเมืองระหว่างประเทศ

ผศ.ดร.เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ให้ความเห็นว่า หากความขัดแย้งในตะวันออกกลางยัง “ยืดเยื้อ” ต่อไป ค่าครองชีพของประชาชนจะเพิ่มสูงขึ้น ในหลายพื้นที่ ร้านอาหารขนาดเล็กเริ่มปรับราคาขึ้นทีละเล็กทีละน้อย อาหารจานเดียวที่เคยราคา 50 บาทเริ่มกลายเป็น 60 หรือ 70 บาท เหตุผลที่ผู้ประกอบการอธิบายมีหลายปัจจัย อาทิ ค่าขนส่งวัตถุดิบเพิ่มขึ้น ราคาน้ำมันเพิ่ม ค่าแก๊สหุงต้มเพิ่ม ราคาปุ๋ยและอาหารสัตว์เพิ่ม เป็นต้น

“รายได้เดือนละหมื่นห้า แต่ของทุกอย่างขึ้นราคา มีค่าใช้จ่ายไม่ต่างจากคนเงินเดือนห้าหมื่น” นี่คือเสียงสะท้อนของ เต้ พนักงานรักษาความปลอดภัยในคอนโดแห่งหนึ่งย่านรัชดา สะท้อนเสียงแทนแรงงานรายวันจำนวนมากในสังคมไทยที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

ปัญหาอยู่ที่โครงสร้างพลังงาน

ด้าน รสนา โตสิตระกูล ประธานอนุกรรมการด้านบริการสาธารณะ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม สภาผู้บริโภค ให้ความเห็นว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นสะท้อนโครงสร้างพลังงานที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค ถึงเวลาที่ภาครัฐต้องทบทวนโครงสร้างราคาน้ำมันเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมกับประชาชนมากขึ้น เช่น การเปิดเผยโครงสร้างราคาน้ำมันอย่างโปร่งใส ทบทวนค่าการตลาดและต้นทุนที่ไม่จำเป็น โดยมีข้อเสนอต่อภาครัฐ ดังนี้
1. เสนอให้ยกเลิกการอ้างอิงราคาน้ำมันจากสิงคโปร์ และปรับกลไกราคาน้ำมันสำเร็จรูปตามต้นทุนการกลั่นในประเทศ เพื่อลดราคาน้ำมันลงประมาณ 1–2 บาทต่อลิตร

2. เสนอให้รัฐบาลลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันจากลิตรละ 6–7 บาท เหลือประมาณลิตรละ 1 บาท เพื่อลดภาระค่าครองชีพของประชาชน

3. เสนอให้รัฐบาลระงับการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปชั่วคราวในช่วงที่เกิดความกังวลด้านพลังงาน เพื่อให้มีน้ำมันเพียงพอต่อการใช้ภายในประเทศ

4. เสนอให้รัฐบาลจัดลำดับความสำคัญการใช้ทรัพยากรพลังงานในประเทศ โดยกำหนดให้น้ำมันดิบจากแหล่งในประเทศส่งให้โรงกลั่นในประเทศก่อน เพื่อลดการนำเข้าเชื้อเพลิงราคาแพง

5. เสนอให้ครัวเรือนไทยได้ใช้ก๊าซหุงต้มจากแหล่งก๊าซในอ่าวไทยก่อนภาคส่วนอื่น เพื่อให้ประชาชนใช้ก๊าซในราคาต้นทุนภายในประเทศและช่วยลดภาระกองทุนน้ำมันในช่วงวิกฤตพลังงาน

ปัญหาน้ำมันหมดปั๊มเป็นสัญญาณหนึ่ง ที่ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องหันกลับมาแก้ปัญหาอย่างจริงจัง โดยเฉพาะต้นต่อของปัญหาโครงสร้างราคาพลังงานที่ไม่เป็นธรรม